Timor

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Timor — Malay arxipelagidagi Kichik Zond o.lari guruhiga mansub eng katta orol. Maydoni 34 ming km². Relyefi, asosan, togʻli, eng baland joyi 2963 m. Balchiqli vulkanlar bor. Iklimi subekvatorial, mussonli. Sohilida temperatura yil davomida 25—27°. Yillik yogʻin 1500 mm. Savanna va tropik oʻrmonlar bor. Kofe, kokos palmalari, kauchukli daraxtlar oʻstiriladi. Sholi, makkajoʻxori ekiladi.

T. siyosiy jihatdan 2 qism: [[Sharqiy Timor (Timor Lorosaye) va Gʻarbiy Timorga (Indoneziyaning Sharqiy Nusa Tengera provinsiyasi tarkibida) boʻlinadi. T.ni 1520 yilda portugallar egallagan. 1613 yildan uning sharqiy qismi gollandlar qoʻl osti ga oʻtdi. 1812—15 yillarda T.da inglizlar hukmronlik qilgan. 1860 va 1893 yillardagi shartnomalarga asosan, Sharqiy T. (Portugaliya) va Gʻarbiy T. (Niderlandiya) oʻrtasidagi chegara uzilkesil oʻrnatilgan. 1945 yilda Gʻarbiy T. Indoneziya tarkibiga kirdi. 1975 yilda Indoneziya Sharkiy T.ni xam egalladi va 1976 yildan Indoneziyaning 27provinsiyasi makrmini oldi. Chorak asr davom etgan ozodlik uchun kurashdan soʻng 2002 y. Sharkiy T. mustaqillikka erishdi (q. [[Sharqiy Timor).