Tevfik Fikret

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tevfik Fikret
Tevfik Fikret
Tevfik Fikret.jpg
Tavallud sanasi: 24-dekabr 1867-yil(1867-12-24)
Tavallud joyi:Istanbul, Usmonli imperiyasi
Vafot sanasi:19-avgust 1915-yil(1915-08-19)
(47 yoshda)
Vafot joyi:Istanbul, Usmonli imperiyasi
Fuqarolik:Usmonli imperiyasi
Kasb: yozuvchi

Tevfik Fikret—zamonaviy turk sheʼriyat maktabining asoschisi[1] deb hisoblangan Usmonli maʼrifatchisi va shoiri[2].

Hayoti[tahrir]

Mehmed Tevfik 1867-yil 24-dekabr kuni Usmonli imperiyasining poytaxti Istanbul shahrida tavallud topdi[3]. Uning otasi (Huseyin afandi) dastlab Chankiri sanjakidagi[3] Cherkesh tumanidan boʻlgan, u hukmron rejimning siyosiy dushmani boʻlgani uchun quvgʻin qilingan; uning onasi (Xitice Refia Hanim), yunon musulmoni boʻlib, Xios orolidan kelgan[3][4], uning onasi juda yoshligida vafot etgan.

U oʻz taʼlimini nufuzli Galatasaroy oʻrta maktabida oldi va 1888-yilda valedictorian sifatida eng yuqori baholarni oldi. Keyinchalik u oʻzi oʻqigan maktab direktori boʻldi. Uning singlisi ham boʻlgan, ammo singlisi yosh vafot etgan. 1890-yilda u oʻzining amakivachchasi Nazime bilan turmush qurdi va juftlikdan 1895-yilda Haluk ismli oʻgʻil tugʻildi. U 1894-yilda Galatasaroyni tark etib, 1896-yilda u Boforsdagi boshqa nufuzli muassasada, Robert kollejida dars berishni boshlagan va oʻsha yerda vafotigacha ishlagan. 1906-yilda u xotini va oʻgʻli uchun Robert kolleji yotoqxonasida uy qurdi. Aşiyan deb ataladigan uy hozir muzeyga aylandi[5].

U Usmonli politsiyasi tomonidan koʻp marotaba siyosiy qarashlari va yozuvlari, shuningdek Sulton Abdulhamid II ning taniqli siyosiy muxoliflari, masalan yozuvchi Halid Ziya Ushakligil bilan aloqasi tufayli tergov qilingan.

Fikrret ilohiy ilhom ustidagi adabiy mahorat va bilimlarni taʼkidlab, zamonaviy turk sheʼriyatining otasi hisoblanadi. Koʻplab mumtoz turk shoirlari singari, u sheʼr yozishda turk musiqasi toʻgʻrisidagi juda koʻp maʼlumotlardan foydalangan[6][7][8].

Asarlari[tahrir]

sheʼrlari

  • Rubab-ı Şikeste“ (1900)
  • Tarih-i Kadim“ (1905)
  • Haluk’un Defteri“ (1911)
  • Rubabın Cevabı“ (1911)
  • Şermin“ (1914)
  • Son Şiirler“ (1952)

Manbalar[tahrir]

  1. "Tevfik Fikret", The New Encyclopædia Britannica, Volume 11, Encyclopædia Britannica, 1994, ISBN 978-0-85229-591-5, p. 662.
  2. Charles Kurzman, Democracy Denied, 1905-1915: Intellectuals and the Fate of Democracy, Harvard University Press, 2008, ISBN 978-0-674-03092-3, p. 246.
  3. 3,0 3,1 3,2 Ayşegül Yaraman-Başbuğu, Biyografya: Tevfik Fikret, Bağlam, 2006, ISBN 978-975-8803-60-6, p. 17., „Kökleri, baba tarafından Çankırı 'sancağı'nın Çerkeş kazasına, anne tarafından ise Sakız adalı, Islâmiyeti benimseyen Rum asıllı bir aileye uzanan Mehmet Tevfik (sonradan Tevfik Fikret) 24 Aralık 1867 tarihinde İstanbul’da doğmuş…“
  4. Mehmet Kaplan, Tevfik Fikret: Devir- Şahsiyet- Eser, Dergâh Yayınları, 1987, p. 63., „Ana tarafına gelince: Fikretʼin annesi Hatice Refia Hanım, annesi ve babası ihtida etmiş bir Sakızlı Rum ailesinden“
  5. arxiv nusxasi, archived from the original on 2019-01-13, https://web.archive.org/web/20190113232421/http://www.ibb.gov.tr/sites/ks/tr-TR/1-Gezi-Ulasim/muzeler/Pages/asiyan-muzesi.aspx, qaraldi: 2020-06-01 
  6. Akyüz, Kenan. Modern Türk Edebiyatının Ana Çizgileri, İnkılâp Yayınevi, 1995
  7. Yeşim Gökçe (Bilkent University)/Turkish Cultural Foundation
  8. http://www.turkishculture.org/literature/literature/turkish-authors/tevfik-fikret-424.htm

Havolalar[tahrir]