Steyblkoin

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Steyblkoin (inglizcha, stable — barqaror, coin — tanga) — bir turga mansub kriptovalyutalarning umumiy nomi boʻlib, ularning kursi barqarorlashtirilgan boʻladi. Masalan, narxlarni oddiy valyutalar yoki tovarlarga (oltin, neft) bogʻlash orqali.

Kriptovalyuta kurslari juda yuqori tebranishlarni amalga oshiradi. Shunday qilib, bitkoin oʻzgaruvchanlikni oltin, birjalardagi indeks fondlariga nisbatan ancha yuqori koʻrsatkichdagi oʻzgarishlarni namoyon qiladi.

Steyblkoin turiga kiruvchi kriptovalyutalar yaratishdan maqsad esa ayirboshlashni barqarorlashtirishdir. Bunda kriptovalyuta real valyutaga bogʻlanadi.

Steyblkoinlarning yaqqol kamchiligi bor: ayirboshlash kursini ushlab turish uchun zarur boʻlgan markazlashtirilgan almashinuv mexanizmiga ishonch darajasi kriptovalyutalarning markazlashmagan tabiatiga ziddir. Yaʼni valyutalarning qiymati ularga bo'lgan ishonchga bogʻliq, markazlashtirilgan deya qaraladi. Kriptovalyutalar esa markazlashtirilmaganlik tuzilishiga ega. Ularning narxini hech kim boshqarmaydi. Steyblkoinlar sifati boʻlsa, bunga zid hisoblanadi.

Turlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Steyblkoinlarning toʻrt xil turi mavjud.[1]

  • Fiat tomonidan qoʻllab-quvvatlangan.

Bozordagi eng mashhur steyblkoinlar fiat valyutasi bilan taʼminlanganlaridir. Masalan, USD tangasi(USDC) fiat bilan taʼminlangan va 1:1 nisbatda AQSh dollariga bogʻlangan. Boshqa steyblkoinlar yevro, ingliz funti va boshqa valyutalar bilan bogʻlangan.

  • Kriptovalyuta tomonidan qoʻllab-quvvatlangan

Kripto bilan taʼminlangan steyblkoinlar boshqa oʻrnatilgan kriptovalyutaning qiymatiga bogʻlangan kriptovalyutalardir. 

  • Tovar bilan taʼminlangan

Tovar bilan taʼminlangan steyblkoinlar qimmatbaho metallar, sanoat metallari, neft yoki koʻchmas mulk kabi tovarlarning qiymatiga bogʻlangan boʻladi. Tovar sarmoyadorlari tovar bilan taʼminlangan steyblkoinlar variantini yaxshi koʻradilar, chunki bu ularga oltinni sotib olish va saqlash bilan bogʻliq qiyinchiliklarsiz sarmoya kiritish imkonini beradi.

  • Algoritmik

Hech qanday "haqiqiy dunyo" tovarlari bilan qo'llab-quvvatlanmaydi, bu toifadagi steyblkoinlar bozor talabi asosida taklifni modulyatsiya qilish uchun algoritmlardan foydalaniladi.

Afzalliklari va kamchiliklari. Kriptovalyutalardan farqlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Pros

  • O'zgaruvchanlikning past darajasi (bu ko'rsatkichni ijobiy va salbiy tomonlari bilan bog'lash mumkin, chunki aktivlar narxining o'zgarishidan katta pul ishlashning iloji yo'q, lekin u ba'zi kriptovalyutalar kabi 70-90% ga qisqarib ketmaydi).
  • Bunday aktivlar haqiqiy qiymat bilan ta'minlanadi (fiat pul, oltin, kumush, neft) va bu ularni haqiqiy investitsiya vositasi sifatida ishlatishga imkon beradi va ertaga valyuta yo'qolishi va o'z qiymatini yo'qotishidan qo'rqmaslikdir).
  • Ular uzoq vaqt davomida qiymatni saqlash uchun ham, uzoq muddatli investitsiyalar uchun ham, har qanday savdo turlari uchun (kunlik savdo, marja) foyda olish vositasi sifatida ishlatilishi mumkin.
  • Davlat organlariga qaramlikning past darajasi - stabilkoin butun dunyo bo'ylab keng tarqalgan ochiq raqamli aktiv bo'lgani uchun, unga davlat markaziy banki, mansabdor shaxslar va moliyaviy regulyatorlar ta'sir qilmaydi. Garchi dunyoning ko'plab mamlakatlaridagi banklar hozirda o'zlarining blokcheyn platformalarida o'zlarining tartibga solinadigan stabilkoinlarini yaratmoqdalar.
  • Umuman olganda kriptovalyuta bozorining mashhurligini oshirish, bozorga qisqa muddatli chayqovchilik va daromad olish uchun ham, uzoq vaqt davomida investitsiyalar qiymatini saqlab qolish uchun stabilkoinlardan faol foydalanadigan yangi foydalanuvchilarni jalb qilish.

Minuslar

  • Stablecoinlar ko'pincha markazlashtirilgan aktivlardir, chunki ular kripto birjalari yoki taniqli fondlar va turli xil xususiy moliya institutlari tomonidan chiqariladi. Aynan shu kompaniyalar bozorga qancha virtual valyuta chiqarilishini hal qiladilar va cheksiz miqdordagi tangalar chiqarilmoqda, bu ko'pincha valyuta kursiga salbiy ta'sir qiladi.
  • Ba'zi stablecoinlar bilan bog'liq janjal investorlarning ishonchini pasaytiradi, bu ham aktivlar narxiga salbiy ta'sir qiladi va ko'pincha ma'lum bir "barqaror virtual valyuta" ning salbiy imidjini yaratadi. Bunga bir necha bor garov sifati yetarli emasligida ayblangan Tether misol bo‘la oladi.
  • Virtual aktivni qo'llab-quvvatlovchi fiat garovi saqlanadigan banklarni talon-taroj qilish xavfi ham mavjud.[2]

Namunalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Tether
  • USD Coin
  • Binance USD
  • Dai
  • TrueUSD
  • Pax Dollar
  • USDD
  • FeiUSD

[3]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. [1]. CoinDesk | 2022-yil 31-yanvar, soat 21:30
  2. „Что такое стейблкоин: виды, примеры стейблкоинов“.
  3. https://coinmarketcap.com/view/stablecoin