San Mao
| San Mao | |
|---|---|
| Asl ismi | 三毛 |
| Tavalludi |
1943-yil 26-mart[1] Xitoy Xalq Respublikasi |
| Vafoti |
1991-yil 4-yanvar Tayvan |
| Kasbi | yozuvchi |
| Ijod qilgan tillari | Mandarin xitoy tili, Ispan tili, Nemis tili va Ingliz tili |
| Fuqaroligi | Tayvan |
| Yoʻnalish | yozuvchi,tarjimon, ssenariynavis, lirik |
San Mao (xitoycha 三毛 , asl ismi xitoylik savd. 陳懋平, jismoniy mashqlar, pinyin Chén Màopíng, pall. Chen Maoping; 1943-yil 26-mart - 1991-yil 4-yanvar) tayvanlik yozuvchi butun dunyo boʻylab xitoylik kitobxonlar orasida taniqli.
Tarjimai hol
[tahrir | manbasini tahrirlash]San Mao oilasi Xitoyning Chjeszyan provinsiyasi Dinxay tumanidan. Boʻlajak yozuvchi Chongqing shahrida tugʻilgan va tez orada ota-onasi bilan Tayvanga koʻchib oʻtgan. Bolaligida u kitoblarni juda yaxshi koʻrardi va 5 yoshida u "Qizil xonadagi tush" ni oʻqidi. U Taypeydagi birinchi ayollar oʻrta maktabida oʻqidi, lekin tez orada u oʻqishni bir muddat tark etib, uyda ta'lim olishga majbur boʻldi.
1964-yilda Xitoy madaniyati universitetining falsafa fakultetiga oʻqishga kirdi. 1967-yildan va keyingi uch yil davomida u Ispaniyada Madrid Gumanitar fanlar universitetida oʻqidi va u yerda Xose bilan birinchi marta uchrashdi. Germaniyada oʻqiganidan soʻng u Amerikaning Illinoys universitetining yuridik kutubxonasida ham ishlagan. Bu vaqt ichida to‘plangan tajriba va til bilimlari uning keyingi hayoti uchun muhim asos bo‘ldi. Uning oʻzi oʻzini abadiy sargardon, "adashgan qiz" deb hisoblardi, shuning uchun u 1930-40-yillarda mashhur boʻlgan San-Mao komikslarining bosh qahramoni, etuk boʻlmagan serseri nomini xitoy taxallusi sifatida oldi. 1970-yilda u Xitoy madaniyati universitetiga qaytib keldi va u yerda falsafadan dars bera boshladi, ammo boʻlajak eri yurak xurujidan toʻsatdan vafot etganidan keyin u Ispaniyaga ketdi. U yerda u yana Xose bilan uchrashdi.
1973-yilda Gʻarbiy Saharadagi El-Aiun kichik aholi punktida u shoʻngʻinchi boʻlib ishlagan Xose Marianaga turmushga chiqdi. Yosh er-xotin Sahroi Kabirga joylashdilar. Bu davrda San-Maoning yozuvchi qobiliyati ochiladi. Tayvanning Lianhebao gazetasining buyrugʻi bilan u oʻz asarlarini ushbu gazetaning adabiy qoʻshimchasida nashr eta boshladi. Bu davrda choʻldagi hayot uning asarlarining asosiy foniga aylandi, chet elning ekzotikasi bilan toʻldiriladi. Bu davrdagi eng mashhur asarlar qatorida “Tarixi Sahroi Kabir”, “Yig‘layotgan tuya” hikoyalar to‘plami ham bor.
1976-yilda San Mao va uning eri Kanar orollariga koʻchib oʻtishdi.
1979-yilda Xose navbatdagi suv osti shoʻngʻi paytida kutilmaganda vafot etdi. Erining oʻlimidan keyin San Mao Tayvanga qaytib keldi.
1981-yilda San-Mao turli mamlakatlar boʻylab 14 yillik sargardonlikka chek qoʻyishga qaror qildi. Oʻsha yili Lianhebao gazetasi muharrirlari uning Janubiy va Markaziy Amerikaga olti oylik sayohatiga hissa qoʻshdilar, shundan soʻng u "Daryolar va togʻlar orasidagi uzoq sayohat" ni yozdi. Qaytib kelgach, u yana Xitoy madaniyati universitetida dars berishni boshladi.
1984-yilda sogʻligʻi sababli universitetni tark etdi va yozma faoliyat bilan shugʻullanadi.
1989-yilda San Mao materik Xitoyga sayohat qildi va koʻp yillar davomida birinchi marta oʻzining tugʻilgan joyiga tashrif buyurdi va u yerda Xitoyda keng tarqalgan mashhurligini bilib hayratda qoldi. Sayohat davomida u oʻz taxallusini olgan San Mao Wanderings komikslari yaratuvchisi Chjan Yuepingga tashrif buyurdi.
1990-yilda "Qizil chang" 滚滚紅塵 filmi senariysi uning soʻnggi ishi boʻldi.
San-Mao hayoti davomida 54 davlatga tashrif buyurgan, ammo uning oʻlimi siri haligacha ochilmagan.
1991-yil 4 yanvarda u endometriyal giperplaziya tashxisi bilan uch kunlik operatsiyadan soʻng Taypey kasalxonasi boʻlimida paypoqlariga osilgan holda topildi. Oʻz joniga qasd qilish toʻgʻrisida eslatma qolmagan. Ertasi kuni Tayvan gazetalari uning oʻlimi haqida xabar berishdi, shundan soʻng Gonkongdagi 80 dan ortiq gazetalar ham voqea haqida batafsil maqolalar yozdilar. Voqealar sodir boʻlganidan olti oy oʻtgach, bir yigit tergov juda shoshqaloqlik bilan olib borilganini va kasallik tufayli oʻz joniga qasd qilish etarli darajada isbotlanmaganligini aytdi. Xosening oʻlimidan soʻng, San Mao faqat u haqidagi fikrlar bilan yashadi. Shuning uchun, ehtimol, uning oʻlimiga sevgi sabab boʻlgan.
Yozuvlar va tarjimalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Birinchi qissa "Adashish" (惑) Taypeyda 1962-yil dekabrda "Modern Literature" jurnalida nashr etilgan.
- San Maoning koʻplab hikoya va insholaridan ba'zi asarlar rus va ukrain tillariga tarjima qilingan:
- 2012-yilda [ru]: San Wen veb-saytida Natalya Doynikova tomonidan xitoy tilidan tarjima qilingan "Toʻy eslatmalari" hikoyasi va Lidiya Stezhenskaya tomonidan xitoy tilidan tarjima qilingan "Oʻn yoshli kelin" hikoyasi rus tiliga tarjima qilingan. veb-saytida [ru]: San Wen.
- 2021-yil iyun oyida "Saxara tarixi" avtobiografik hikoyalar toʻplamining Ukraina tiliga tarjimasi "Safran" mustaqil nashriyoti tomonidan Alina Doricheva tarjimasida nashr etildi.
- 2022-yil aprel oyida San-Maoning "Saxara romanlari" deb nomlangan asosiy asarining ruscha tarjimasi paydo boʻldi: u AST nashriyoti tomonidan Mariya Ostasheva tarjimasida nashr etilgan. (San-Mao Sahara romanlari (toʻplam) / M. Ostasheva tomonidan tarjima qilingan - M .: AST (Tayvanning eng yaxshi nasriy seriyasi), 2022, ISBN 978-5-17-147707-3)