Kontent qismiga oʻtish

Ramazon hayiti

Ishoratlarni tahrirla
Vikipediya, erkin ensiklopediya
Ramazon hayiti
Ramazon hayiti
Yuqoridan soat strelkasi boʻyicha: Istanbulda hayit namozi; musulmon bolalar hayitlik olayotgani; afgʻonlarning hayit bayramlari; Maldiv orollarida bezaklar; tunda Indoneziyadagi parad; Jazoirdagi hayit dasturxoni
Boshqa nomlari Roʻza hayiti, Ramazon hayiti yoki Iyd al-Fitr
Nishonlovchilar Musulmonlar
Turi Islomiy
Ahamiyati Ramazonda roʻza tutish tugaganini nishonlash
Sana 1–3-Shavvol[1]
2026-yildagi sanasi 20-mart – 22-mart[a]
2027-yildagi sanasi 9-mart – 11-mart
Nishonlanishi Fitr sadaqasi, hayit namozi, hayitlik berish, oila va ijtimoiy uchrashuvlar, bayramona taomlar, ramziy bezatish, xayriya
Bogʻliqligi Ramazon, Qurbon hayiti
Turkum maqolalarning bir qismi
Islom
Eʼtiqodlar
Amaliyotlar
Tarix
Madaniyat va jamiyat
Aloqador mavzular

Ramazon hayiti[b] (arabcha: عيد الفطر‎‎) islomdagi ikki asosiy bayramdan birinchisidir, ikkinchisi esa Qurbon hayitidir. islomiy taqvimning oʻninchi oyi boʻlgan Shavvol oyining birinchi kuniga toʻgʻri keladi[c]. Ramazon hayiti butun dunyo boʻylab musulmonlar tomonidan Ramazon oyi tugaganini bildirgani uchun nishonlanadi[4][5]. Bayram dunyoning turli tillarida va mamlakatlarida turli boshqa nomlar bilan ham tanilgan[d].

Ramazon hayitining oʻziga xos namozi boʻlib, u odatda ochiq maydonda yoki katta zalda ado etiladigan ikki rakaatdan iborat. U faqat jamoat boʻlib oʻqiladi va olti qoʻshimcha takbirni (quloqlar yoniga qoʻllarni koʻtarib, takbir aytish, „Allohu akbar“, yaʼni „Alloh buyukdir“ deyish) oʻz ichiga oladi. Sunniy islomning Hanafiya mazhabida birinchi rakaat boshida uchta takbir, ikkinchi rakaatda esa rukuʻdan oldin uchta takbir aytiladi[8]. Boshqa sunniy mazhablar odatda 12 ta takbirni qoʻllaydi, ular yetti va besh kishilik guruhlarga boʻlingan. Shia islomida esa bu namoz birinchi rakaatda tilovat tugaganida, rukuʻdan oldin oltita, ikkinchi rakaatda esa beshta takbirni oʻz ichiga oladi[9]. Mahalliy fiqh qarashlariga qarab, bu namoz farz (فرض, majburiy) yoki mustahab (qattiq tavsiya etilgan) hisoblanadi. Namozdan soʻng musulmonlar Ramazon hayitini turli usullar bilan nishonlaydilar, bunda taom markaziy oʻrin tutadi[10], shu tufayli bayram ayrim davlatlarda „Shirin hayit“ yoki „Shakar bayrami“ deb ham ataladi[11][12].

Havolalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ Aniq sana oy koʻrinishiga qarab mamlakatlar boʻyicha oʻzgarishi mumkin[2][3]
  2. ↑ /ˌiːd əl ˈfɪtər, -trə/ (arabcha: عيد الفطر‎‎) EED əl FIT-ər, -⁠rə; IPA: [ʕiːd al ˈfɪtˤr]
  3. ↑ Bu sana har doim ham gregorian taqvimi boʻyicha bir xil kunga toʻgʻri kelavermaydi, chunki har qanday oy taqvimiga asoslangan hijriy oy boshlanishi yangi oy mahalliy diniy ulamolar tomonidan koʻrilishiga qarab oʻzgaradi.
  4. ↑ Bu kun ayrim musulmon jamoalari orasida birinchi hayit yoki kichik hayit (arabcha: العيد الصغير‎‎) nomi bilan ham maʼlum[6][7]

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ Gent, R.H. van „The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia – adjustment“. 2015-yil 23-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 22-iyul.
  2. ↑ „Eid Al Fitr 2025: Shawwal crescent moon sighting across the world“ (en). Gulf News (2025-yil 30-mart). Qaraldi: 2025-yil 30-mart.
  3. ↑ „Eid Al Fitr 2025: These countries have announced March 30 as first day of festivities“ (en). Khaleej Times (2025-yil 30-mart). Qaraldi: 2025-yil 30-mart.
  4. ↑ „Eid al-Fitr | Definition, Meaning, Celebration, & Facts | Britannica“ (en). www.britannica.com. 2022-yil 1-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 1-may.
  5. ↑ Barr, Sabrina. „Eid al-Adha 2019: When is it, How is it celebrated and How to Wish Someone Happy Eid“. Independent. 2019-yil 11-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 11-avgust.
  6. ↑ Niazi, M A „A 'Lesser Eid'“ (en). The Nation. Pakistan: The Nation (2013-yil 9-avgust). — „In the subcontinent, this Eid, Eid-ul-Fitr, is known as 'Choti Eid', or the 'Lesser Eid'. This immediately sets up a contrast with 'Bari Eid', or the 'Greater Eid', which takes place just two months and a bit later. This distinction is also known in the Arab world, but by calling 'Bari Eid' bari, this Eid is already disadvantaged. It is the 'other Eid'.'Bari Eid', or Eid-ul-Azha, has the advantage of having two major rituals, as both have the prayer, but it alone has a sacrifice. 'Bari Eid' brings all Muslims together in celebrating Hajj, which is itself a reminder of the Abrahamic sacrifice, while 'Choti Eid' commemorates solely the end of the fasting of Ramazan.“. 2020-yil 3-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 30-iyun.
  7. ↑ Elias, Jamal J.. Islam. Routledge, 1999 — 75-bet. ISBN 0415211654. 
  8. ↑ „Eid al-Fitr and the six supplementary fasts of Shawwal“. Inter-islam.org. 2013-yil 26-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 11-avgust.
  9. ↑ „نماز عید فطر چگونه اقامه می‌شود؟“ (fa). fa (2018-yil 13-fevral). Qaraldi: 2025-yil 6-aprel.
  10. ↑ „How Do Muslims Celebrate Eid? The Beauty of Eid Explained“. Islam Faith (2018-yil 21-avgust). 2021-yil 10-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 10-may.
  11. ↑ „What food is eaten during the Muslim festival of Eid al-Fitr?“. Independent.co.uk (2020-yil 23-may). 2021-yil 14-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 12-may.
  12. ↑ „How is Eid al-Fitr celebrated around the world? – BBC Bitesize“. BBC. 2021-yil 10-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 17-dekabr. 
"https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=Ramazon_hayiti&oldid=5975262" dan olindi