Ozarbayjon xalqining Milliy najot kuni

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
Ozarbayjon xalqining Milliy najot kuni
Ozarbayjon xalqining Milliy najot kuni
Nishonlovchilar Ozarbayjon
Sana 15 iyun 1993

Ozarbayjon xalqining Milliy najot kuni - Ozarbayjon Respublikasida rasmiy bayramlardan biri hisoblanadi. Bayram 1997 yil 15 iyunda e'lon qilingan[1]. 1997 yildan beri nishonlanib kelinayotgan bayramga 1998 yildan davlat maqomi berilgan[2].

Umumiy ma'lumot[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ozarbayjon mustaqilligini ikkinchi marta saqlab qolish, Ozarbayjon mustaqilligini saqlab qolish, mamlakat hududiy yaxlitligini tiklash, Tog‘li Qorabog‘ mojarosini milliy manfaatlardan kelib chiqib hal etish, aholi xavfsizligini ta’minlash va nihoyat, Ozarbayjonni parchalanishdan qutqarish eng muhim vazifalardan edi.

Ichki va tashqi siyosatdagi muvaffaqiyatsizliklar mamlakatimiz mustaqilligini ko‘rmagan kuchlarni faollashib, Ozarbayjonga turli siyosiy va iqtisodiy bosimlarni kuchaytirishga undadi.

Ozarbayjonning turli hududlarida separatistik kuchlar faollashdi, fuqarolar urushi xavfi yuzaga keldi. Ozarbayjondagi shunday og‘ir vaziyatda aholining ko‘pchiligi mustaqilligimizga tahdid soluvchi xavfdan qutulish yo‘li sifatida dunyoga mashhur siyosatchi Haydar Aliyevning hokimiyat tepasiga qaytishini ko‘rdi.

Haydar Aliyev inauguratsiya marosimida

1993-yilda xalq talabi bilan hokimiyatga qaytgan Haydar Aliyev oldiga mustaqil Ozarbayjonni jahon xaritasidan oʻchib ketish xavfidan, istalgan vaqtda mamlakatda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan fuqarolar urushidan qutqarishdek masʼuliyatli va tarixiy vazifa turardi. Mamlakatni bu ahvoldan faqat boy siyosiy, iqtisodiy va boshqaruv tajribasiga ega daho Haydar Aliyevgina qutqara olishini xalqimiz yaxshi bilardi. Zero, umummilliy yetakchining ko‘p yillik siyosiy tajribasi, boshqaruv mahorati, o‘z vataniga bo‘lgan chuqur mehr-muhabbati uning bu vazifani sharaf bilan uddalay olishiga hech kim shubha qilmasdi[3].

Ulug‘ yo‘lboshchi Haydar Aliyev o‘zining barcha imkoniyatlarini safarbar etdi va tez orada mamlakatdagi tanazzulni to‘xtatdi va taraqqiyotga erishdi. Mamlakatda mavjud muammolar bosqichma-bosqich hal qilindi, iqtisodiy va siyosiy barqarorlik ta’minlandi va shu orqali iqtisodiy taraqqiyotni jadallashtirish, mamlakatimizning xalqaro maydondagi nufuzini oshirish, Ozarbayjon haqidagi haqiqatni butun dunyoga yetkazish va hokazo. Bu yo‘nalishlarda aniq dastur va loyihalar ishlab chiqish boshlandi.

Voqealarning qisqacha tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

1993-yil boshidan buyon mamlakatda faoliyat yuritayotgan ayrim qurolli guruhlarning beparvo harakatlari, Ozarbayjondagi birodarlar qirgʻini va fuqarolar urushi, ayrim hududlardagi separatizm va boʻlginchilik tendentsiyalari Ozarbayjonning davlat sifatida mavjudligiga barham berish rejasini toʻliq amalga oshirdi[4]. Mustaqillikka erishganiga ikki yil bo‘lganiga qaramay, mamlakat haligacha qo‘zg‘olon to‘lqinidan o‘zini tiklay olgani yo‘q. 1993-yil 4-iyun kuni Ganjadagi polkovnik Surat Huseynov qoʻl ostidagi harbiy qismning hukumatga boʻysunmasligi mamlakatni toʻliq tartibsizlikka olib keldi. Hukumatning vaziyatni o‘z nazoratiga olishga shoshilgan qadamlari vaziyatni yaxshilay olmadi. Aksincha, Ganjaga ketayotgan hukumat vakillari garovga olindi.

Isyonchi harbiy bo‘linma rahbariyati avval bosh vazir va parlament spikeri, keyin esa prezident iste’fosini talab qildi. Vaziyat nazoratdan chiqib ketmoqda, atrofdagi tumanlar boshliqlari majburan almashtirilmoqda, Surat Huseynov qoʻzgʻoloni Ganja chegarasidan oshib, Bokugacha yetib bordi. O'lganlar va yaradorlar bor edi. Shu bilan birga, davlatni vayronagarchilikdan qutqarish maqsadida mamlakat rahbariyati Naxichevan Oliy Majlisi raisi Haydar Aliyevni Bokuga taklif qilishga qaror qildi.

Surat Huseynov bilan muzokaralar o‘tkazish uchun Ganjaga ketgan Milliy yetakchi jo‘nab Haydar Aliyev Bokuga qaytgach, Milliy Majlis yig‘ilishida Ganja voqealari haqida ma’lumot berdi. Shu tariqa, 15 iyun kuni iste’foga chiqqan Iso G‘ambar o‘rniga Haydar Aliyev Milliy Majlis spikeri etib saylandi.

Keyinroq deputatlar taqvimga 15 iyunni Ozarbayjonning Najot kuni sifatida kiritishni taklif qilishdi va Milliy Majlis bu taklifni ma’qulladi. O‘shandan beri Haydar Aliyevning hokimiyatga qaytishi Milliy najot kuni sifatida nishonlanadi. Mana bir necha yildirki, odamlar bu kunni Haydar Aliyev qabrini ziyorat qilib, nishonlaydilar.

Adabiyot[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Heydər Əliyev. Müstəqilliyimiz əbədidir/Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, M.F. Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanası; layihənin rəh. Ə. M. Qarayev; red.: K. M. Tahirov, G. C. Səfərəliyeva.

II kitab: Çoxcildliyin X-XXVIII cildlərinin köməkçi göstəricisi : qeydlər, şəxsi və coğrafi adlar göstəriciləri. - Bakı : Adiloğlu, 2010. - 510 s.

  • Mədəniyyətimizin və mədəni incilərimizin hamisi: Heydər Əliyev Fondunun və Azərbaycan Mədəniyyətinin Dostları Fondunun prezidenti, YUNESKO və İSESKO-nun xoşməramlı səfiri, Milli Məclisin deputatı, Azərbaycanın Birinci xanımı Mehriban Əliyevanın mədəniyyət sahəsində fəaliyyəti: dövri mətbuat materialları əsasında tərtib edilmişdir: 1995-2007 / tərt., elmi red. S. Y. Məmmədəliyeva. - Bakı: Çinar-Çap, 2011. - 424 s.
  • Andriyanov, Viktor İvanoviç (www.elibrary.az). Heydər Əliyev: [rus dilindən tərc.] / V. İ. Andriyanov, H. F. Mirələmov ; tərc. red. İ. Rüstəmov. - Bakı : Nurlan, 2008. - 559 s.
  • Cəfərov, Nizami Qulu oğlu (www.elibrary.az).Ədəbiyyatın müstəqilliyindən müstəqilliyin ədəbiyyatına / N. Q. Cəfərov; elmi red. N. Ə. Həsənzadə ; red. D. O. Osmanlı ; Azərbaycan Atatürk Mərkəzi. - Bakı : Elm və təhsil, 2016. - 348 s.
  • Мамедов, Магеррам Фарман оглу (www.elibrary.az). III Республика: модель и стратегия национального развития / М. Ф. Мамедов ; науч. ред.: С. М. Гандилов, Н. Мамедов ; пер. на рус. Р. Бабаева. - Баку : АФполигрАФ, 2017. - 192 с.

Azərbaycanın qurtuluş tarixi / A. Q. Səmədov, A. İsayev ; elmi red. Ə. Həsənov ; ön sözün müəl. A. A. Qasımov. II cild : Gəncə faciəsi. - Bakı: Tural-Ə NPM, 2002. - 340 s.

  • Səmədov, Abutalıb Qənbər oğlu (www.elibrary.az) Azərbaycanın qurtuluş tarixi / A. Q. Səmədov ; elmi red. Ə. M. Həsənov.

III cild: Xəyanət. - Bakı : Tural-Ə NPM, 2002. - 456,[8] s.

  • Müstəqillik yollarında : Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin 25 illiyinə həsr edilmiş məqalələr toplusu / Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası ; red. heyəti: R. Ə. Mehdiyev [et al.] ; məsul red. İ. Ə. Həbibbəyli. - Bakı : Şərq-Qərb, 2016. - 628 s.
  • Heydər Əliyev akademik yaddaşda / R. Ə. Mehdiyev, A. A. Əlizadə, A. M. Paşayev [et al.] ; tərt. Ş. Cəlilli ; elmi red. R. Ə. Mehdiyev. - İstanbul : İMAKOFSET, 2019. - 359 s.

Manba[tahrir | manbasini tahrirlash]

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]