Kontent qismiga oʻtish

Nikolay Tomskiy

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Nikolay Vasilyevich Tomskiy
Tavalludi 19-dekabr 1900-yil
Ramushevo, Starorusskiy uyezdi, Novgorod gubernatorligi, Rossiya imperiyasi
Vafoti 22-noyabr 1984-yil(1984-11-22)
(83 yoshda)
Moskva, SSSR
Fuqaroligi SSSR bayrogʻi SSSR
Kasbi haykaltarosh
Mukofotlari

Nikolay Vasilyevich Tomskiy (asl ismi – Grishin; 1900-yil 7-dekabr, Rossiya imperiyasi, Novgorod viloyati, Starorusskiy tumani, Ramushevo qishlogʻi – 1984-yil 22-noyabr, Moskva, SSSR[1]) – sovet haykaltaroshi, monumentalist, oʻqituvchi. SSSR Badiiy akademiyasining prezidenti (1968—1983). SSSR Badiiy akademiyasining akademigi (1949; muxbir aʼzosi 1947). Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1970). SSSR xalq artisti (1960). Lenin ordeni (1972), beshta Stalin mukofoti (1941, 1947, 1949, 1950, 1952) va SSSR Davlat mukofoti (1979) laureati[2].

Hayoti[tahrir | manbasini tahrirlash]

Nikolay Grishin 1900-yil 7-dekabrda Ramushevo qishlogʻida (hozirgi Rossiyaning Novgorod viloyati, Starorusskiy tumani) temirchi oilasida tugʻilgan.

Otasi 1914-yilda frontga ketganligi sababli Birinchi jahon urushining deyarli barcha yillarida oila boshligʻi boʻlgan[3]. Fuqarolar urushi boshlanishi bilan u Qizil Armiya safiga chaqirilgan, jang qilgan va yaralangan.

Ramushevoda deyarli 20 yil yashadi. Keyinchalik u Staraya Russaga koʻchib oʻtdi, tasviriy sanʼatga qiziqish sabab koʻp qirrali isteʼdodli shaxs, rassom, sayohatchi Vasiliy Semyonovich Svarogning tashabbusi va saʼy-harakatlari bilan tashkil etilgan Xalq uyining drama toʻgaragiga kirdi. Unga haykaltaroshlik bilan shugʻullanishni maslahat bergan V.S.Svarog boʻlgan.

Demobilizatsiyadan soʻng, 1923-yilda u Petrogradga (hozirgi Sankt-Peterburg) borib, u yerda Sanʼat-pedagogika kollejining (hozirgi N. K. Rerich nomidagi Sankt-Peterburg rassomlik maktabi) haykaltaroshlik boʻlimiga oʻqishga kirdi, uni 1927-yilda tugatdi[4]. Uning rahbari Vsevolod Vsevolodovich Lishev edi. U birinchi ishini 1925-yilda Leningrad inqilob muzeyida V. I.Lenin xotirasiga bagʻishlangan koʻrgazmada namoyish etgan. 1920—1930-yillarda u Leningradda monumental va dekorativ haykaltaroshlikni tiklashda ishtirok etdi, XIX asr rus haykaltaroshlik maktabining anʼanalarini oʻrgandi. Bu vaqtda rassom S.M.Kirov haykali ustida ishlayotgan edi (1935-yilda Leningraddagi shu nomdagi tuman kengashi binosi yaqinidagi Kirov maydonidagi yodgorlik loyihalari boʻyicha Butunittifoq tanlovi eʼlon qilingan edi. Haykaltarosh N.V.Tomskiy va meʼmor N.A.Trotskiy gʻalaba qozongan). Yodgorlik 1938-yil 6-dekabrda ochilgan. Poydevorda fuqarolar urushi va mehnat mavzusiga bagʻishlangan barelyeflar oʻrnatilgan. Ushbu ishi uchun SSSRning Stalin mukofoti bilan taqdirlangan. U 1937-yilda haykaltarosh „A.Busigin“ haykalini (gips) yaratdi.

Nikolay Vasilyevich Tomskiy 1984-yil 22-noyabrda Moskvada vafot etdi. U Novodevichy qabristoniga dafn etilgan (10-uy).

Mashhur ishlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Moskvadagi G'alaba ko'prigining haykaltaroshlik dizayni (1943-yil),
  • Leningraddagi V.I.Lenin yodgorligi (1949-yil),
  • Toshkentda V.I.Lenin haykali (1979-yil).

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]