Moniylik: Versiyalar orasidagi farq

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Kontent oʻchirildi Kontent qoʻshildi
MalikxanBot (munozara | hissa)
k →‎top: Bot v1: Tuzatmalar
MalikxanBot (munozara | hissa)
Bot v1: Tuzatmalar (xato haqida xabar berish)
Qator 12: Qator 12:
}}
}}


'''Moniylik''' ({{lang-fa|آیین مانی}} ''Ãyīnⁱ Mānī'')<ref>R. van den Broek, Wouter J. Hanegraaff ''Gnosis and Hermeticism from Antiquity to Modern Times''SUNY Press, 1998 {{ISBN2|9780791436110}} p. 37</ref> — 3-asrda [[Eron]]da<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/362129/Mani |title=Mani (Iranian prophet) |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |accessdate=4 October 2013}}</ref> vujudga kelgan din. Asoschisi [[Moniy ibn Fatak|Moniy]].<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www-bcf.usc.edu/~sbriggs/Britannica/manichaeism.htm |title=Manichaeism |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |accessdate=4 September 2013 |date= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130603132721/http://www-bcf.usc.edu/~sbriggs/Britannica/manichaeism.htm |archivedate=3 June 2013 |url-status=dead }}</ref><ref>{{web manbasi |url=http://www.newadvent.org/cathen/09591a.htm |title=Manichaeism |publisher=New Advent Encyclopedia |accessdate=4 October 2013}}</ref> Moniylik koinotda nur bilan zulmat, ruhiy asos bilan moddiy asos, yaxshilik bilan yomonlik oʻrtasidagi oʻzaro kurashni eʼtirof etishga asoslanadi. Hyp, ruhiy asos, yaxshilik olamida xudo, ikkinchisida — shayton (iblis) hukm suradi. Moniylikka koʻra, ikki olam kurashi falokat bilan tugaydi, natijada moddiy asos olami halokatga uchrab, ruh ozodlikka chiqadi. Moniylik taʼlimotiga koʻra, bu dunyo yovuzlik dunyosidir. Inson ikki unsur (ruh — nur farzandi, jism — zulmat farzandi)dan iborat mavjudot boʻlgani uchun zulmat kuchlariga qarshi kurashda nur kuchlariga yordam bera oladi. Moniy samo nuri elchisi hisoblangan. Moniylikda [[zardushtiylik]] va [[xristianlik]] gʻoyalari mavjud. Moniylik dunyoning koʻp mamlakatlariga, jumladan, [[Italiya]]dan to [[Xitoy]]ga qadar tarqalgan. 8-asrda [[Uygʻur|Uygʻur xonligi]]da hukmron dinga aylangan. Moniylik 8—9-asrlarda [[Islom dini|islom tarafdorlari]]ning taʼqibiga uchradi. Keyinchalik [[Yevropa]] va [[Osiyo]]da barham topdi. Xitoyda u 14-asrga kelib taqikdandi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
'''Moniylik''' ({{lang-fa|آیین مانی}} ''Ãyīnⁱ Mānī'')<ref>R. van den Broek, Wouter J. Hanegraaff ''Gnosis and Hermeticism from Antiquity to Modern Times''SUNY Press, 1998 {{ISBN2|9780791436110}} p. 37</ref> — 3-asrda [[Eron]]da<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/362129/Mani |title=Mani (Iranian prophet) |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |accessdate=4-oktabr 2013-yil}}</ref> vujudga kelgan din. Asoschisi [[Moniy ibn Fatak|Moniy]].<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www-bcf.usc.edu/~sbriggs/Britannica/manichaeism.htm |title=Manichaeism |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |accessdate=4-sentabr 2013-yil |date= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130603132721/http://www-bcf.usc.edu/~sbriggs/Britannica/manichaeism.htm |archivedate=3-iyun 2013-yil |url-status=dead }}</ref><ref>{{web manbasi |url=http://www.newadvent.org/cathen/09591a.htm |title=Manichaeism |publisher=New Advent Encyclopedia |accessdate=4-oktabr 2013-yil}}</ref> Moniylik koinotda nur bilan zulmat, ruhiy asos bilan moddiy asos, yaxshilik bilan yomonlik oʻrtasidagi oʻzaro kurashni eʼtirof etishga asoslanadi. Hyp, ruhiy asos, yaxshilik olamida xudo, ikkinchisida — shayton (iblis) hukm suradi. Moniylikka koʻra, ikki olam kurashi falokat bilan tugaydi, natijada moddiy asos olami halokatga uchrab, ruh ozodlikka chiqadi. Moniylik taʼlimotiga koʻra, bu dunyo yovuzlik dunyosidir. Inson ikki unsur (ruh — nur farzandi, jism — zulmat farzandi)dan iborat mavjudot boʻlgani uchun zulmat kuchlariga qarshi kurashda nur kuchlariga yordam bera oladi. Moniy samo nuri elchisi hisoblangan. Moniylikda [[zardushtiylik]] va [[xristianlik]] gʻoyalari mavjud. Moniylik dunyoning koʻp mamlakatlariga, jumladan, [[Italiya]]dan to [[Xitoy]]ga qadar tarqalgan. 8-asrda [[Uygʻur|Uygʻur xonligi]]da hukmron dinga aylangan. Moniylik 8—9-asrlarda [[Islom dini|islom tarafdorlari]]ning taʼqibiga uchradi. Keyinchalik [[Yevropa]] va [[Osiyo]]da barham topdi. Xitoyda u 14-asrga kelib taqikdandi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>


== Manbalar ==
== Manbalar ==

14-Noyabr 2021, 18:18 dagi koʻrinishi

Moniylik (forscha: آیین مانی Ãyīnⁱ Mānī)[1] — 3-asrda Eronda[2] vujudga kelgan din. Asoschisi Moniy.[3][4] Moniylik koinotda nur bilan zulmat, ruhiy asos bilan moddiy asos, yaxshilik bilan yomonlik oʻrtasidagi oʻzaro kurashni eʼtirof etishga asoslanadi. Hyp, ruhiy asos, yaxshilik olamida xudo, ikkinchisida — shayton (iblis) hukm suradi. Moniylikka koʻra, ikki olam kurashi falokat bilan tugaydi, natijada moddiy asos olami halokatga uchrab, ruh ozodlikka chiqadi. Moniylik taʼlimotiga koʻra, bu dunyo yovuzlik dunyosidir. Inson ikki unsur (ruh — nur farzandi, jism — zulmat farzandi)dan iborat mavjudot boʻlgani uchun zulmat kuchlariga qarshi kurashda nur kuchlariga yordam bera oladi. Moniy samo nuri elchisi hisoblangan. Moniylikda zardushtiylik va xristianlik gʻoyalari mavjud. Moniylik dunyoning koʻp mamlakatlariga, jumladan, Italiyadan to Xitoyga qadar tarqalgan. 8-asrda Uygʻur xonligida hukmron dinga aylangan. Moniylik 8—9-asrlarda islom tarafdorlarining taʼqibiga uchradi. Keyinchalik Yevropa va Osiyoda barham topdi. Xitoyda u 14-asrga kelib taqikdandi.[5]

Manbalar

  1. R. van den Broek, Wouter J. Hanegraaff Gnosis and Hermeticism from Antiquity to Modern TimesSUNY Press, 1998 ISBN 9780791436110 p. 37
  2. "Mani (Iranian prophet)". Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/362129/Mani. Qaraldi: 4-oktabr 2013-yil. 
  3. "Manichaeism". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 3-iyun 2013-yil. https://web.archive.org/web/20130603132721/http://www-bcf.usc.edu/~sbriggs/Britannica/manichaeism.htm. Qaraldi: 4-sentabr 2013-yil. 
  4. „Manichaeism“. New Advent Encyclopedia. Qaraldi: 4-oktabr 2013-yil.
  5. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil