List Ferens

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

LIST (Liszt) Ferens (1811.22.10, Vengriya, Shopron shahri yaqinidagi Doboryan qishlogʻi - 1886.31.7, Bayreyt, Bavariya) — venger kompozitori, pianinochi, dirijyor, pedagog , musiqa-jamoat arbobi. Budapesht Musiqa akademiyasining asoschisi (1875 yildan prezidenti). 6 yoshidan otasidan pianino chalishni oʻrganib, 9 yoshidan konsert bera boshlagan. Virtuoz pianinochi sifatida 1847 yilgacha jadal konsert faoliyati bilan shugʻullanib, butun Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. Fortepiano ijrochiligining buyuk islohotchisi L. oʻzining artistik joʻshqinligi, tabiiy kuch va betakror mahorati bilan tinglovchilarni rom qilgan. 1847—61 yillarda Veymar saroyi kapelmeysteri boʻlib, koʻproq kompozitorlik ijodi bilan shugʻullangan. L. ijodida romantizm gʻoyalari aks etgan. Te-ran musiqiy obrazlarni muayyan adabiyot, tasviriy va hatto haykaltaroshlik sanʼati mavzulari bilan oʻzaro uzviy bogʻliqligi, asar mazmunini falsafiy umumlashtirish L. ijodiga xosdir. U bir qismli dasturli simfonik poema janrini hamda monotematizm (butun asar davomida bitta, rivojlanish jarayonida tobora oʻzgarib boruvchi kuyga asoslanish) prinsipini kashf etib, mavzuli-dasturli chol-gʻu musiqasi asoslarini yaratgan. Jami 1200 ga yaqin asar muallifi. Ulardan "Faust — simfoniya" (Gyote asari asosida, 1857), "Dantening "Ilohiy komediya"siga simfoniya" (1857), "Tasso" (1854), "Prelyudlar" (1854), "Mazepa" (1851), "Prometey" (1855) kabi simfonik poemalari, 2 ta fortepiano konserti (1849-56, 1839-61), 3 toʻplamdan iborat "Ziyorat yillari" nomli fortepiano asarlari, romanslari, venger xalq ohanglari (verbunkosh uslubi, chardash raqsi usullari) zaminida yaratilgan 19 ta ven-gercha rapsodiyasi (1847-85), "Vengriya" (1854) simfonik poemasi, fortepiano uchun "Venger tarixiy manzaralari" (1886) va boshqa mashhur. Budapesht Oliy musika maktabi L. nomida.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil