Avstriya-Vengriya imperiyasi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

AVSTRIYA-VENGRIYA IMPE-RIYASI — Avstriya va Vengriyaning hukmron sinflari o‘rtasidagi bitim asosida 1867 y.da Avstriya imperiyasini qayta tuzish natijasida tashkil topgan dualistik (birlashgan ikki davlatli) monarxiya. Bu monarxiya: Avstriya (Sis-leytaniya) va Vengriya qirolligi (Trans-leytaniya)dan tashkil topdi. Avstriya tarkibiga Chexiya, Moraviya, Galitsiya, Bu-kovina va boshqa yerlar, Vengriya qirolligiga Slovakiya, Xorvatiya, Transilvaniya va boshqa yerlar kirdi. O‘sha yili yangi konstitu-siya qabul qilindi. A.-Avstriya-Vengriya imperiyasi hokimiyatini Avstriya im-peratori boshqardi (u Ven-griya qiroli degan unvonga ham ega edi). Imperator hokimiyati rasman Avstriyada reyxstag , Vengriyada seym tomonidan che-klandi. Butun imperiya bo‘yicha uch minis-trlik: 1) tashqi ishlar; 2) harbiy va den-giz; 3) moliya ministrliklari tashkil etildi. Harbiy va dengiz hamda moliya ministrliklari imperiyaning har ikki qismida ham mavjud edi. Boshqa minis-trliklar Avstriyada ham, Vengriyada ham mustaqil ish yuritgan. 1867 y. bitimiga binoan, Vengriya o‘z parlamentiga, mi-nistrliklariga, siyosiy va ma’muriy muxtoriyatga ega bo‘ldi. 1-jahon urushida A.-Avstriya-Vengriya imperiyasi ning mag‘lubiyati va milliy ozod-lik kurashlari natijasida 1918 y.ning oxirida A.-Avstriya-Vengriya imperiyasi parchalanib ketdi. A.-Avstriya-Vengriya imperiyasi o‘rnida Avstriya, Vengriya, Chexoslo-vakiya davlatlari tuzildi, hududning bir qismi esa Yugoslaviya, Ruminiya va Pol-sha tarkibiga kiritildi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil