Kosonsoy suv ombori

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

Kosonsoy suv ombori - Qirgʻiziston Respublikasi Oʻsh viloyati hududida joylashgan gidrotexnika inshooti. Fargʻona vodiysidagi dastlabki suv omborlaridan biri, vodiyning shimoli-sharqida (Namangan shahridan 50 km shim.-gʻarbda). Kosonsoy daryosi rejimini tartibga solish, sel suvlarini toʻplash maqsadida Kosonsoy vodiysining toraygan Oʻrtatoʻqay botigʻida barpo etilgan. Qurilish 1941-yilda boshlanib, 1948-yilda 100 mln. m³ hajmdagi suv ombori foydalanishga topshirildi, 1955-yilda batamom tugʻallangan. Kosonsoy suv omborio.ga balandligi 60 m, oʻz. 290 m toʻgʻon qurildi. Kosonsoy suv omborio. ning suv sigʻimi 165 mln. m³, suv yuzasining maydoni 8 km², oʻz. 5,2 km, chuq. 20,6 m. Kosonsoy suv omborio. suvi bilan Namangan viloyati Chust, Kosonsoy, Toʻraqoʻrgʻon tumanlari va Kirgʻizistonning Oʻsh viloyati Olabuqa tumani ekinzorlari sugʻoriladi. Suv toʻplash dekabrdan iyulgacha davom etadi.[1] Kosonsoy suv ombori Namangan shahridan 70 km. Kosonsoy  tuman markazidan 28 km. Shimolda, Qirgiziston Respublikasi, Jalolobod viloyati, Ola-buqa tumani markazidan 7 km gʻarbda,  Oʻrta-toʻqay qishlogʻi togʻ oraligʻida joylashgan. Loyiha boʻyicha viloyatning 28 ming gektar yerlarini sugʻorish hamda, sel va toshqin suvlaridan axoli va qishloq xoʻjaligi obyektlarini ximoyalash uchun qurilgan. Suv omborni toʻla hajmi 165 mln.m3, foydali suv hajmi 155 mln.m3,  bosh loyixalovchisi “Sredazgiprovodxlopok” loyixa instituti. Suv ombori Kosonsoy oʻzaniga joylashgan boʻlib, mavsumiy sozlanuvchan turiga mansub. Kosonsoy suv ombori qurilishining 1-navbatidagi  7,0 mln.m3 suv sigʻimiga ega boʻlgan qismi 1941-1943-yillarda,  hamda 100,0 mln m3 suv sigʻimiga ega boʻlgan qismi 1947-1954-yillarda qurilib foydalanishga topshirilgan. Suv omborining 165,0 mln. m3 suv sigʻimiga ega boʻlgan 2-navbati 1962-1967-yillarda qurib foydalanishga topshirilgan. Kosonsoy suv omborining toʻgʻoni togʻ toshidan (kamennыy nabroska) qurilgan, uzunligi 290 metr, balandligi 64 metrni tashkil qiladi. Toʻgʻon ekrani temir-beton. Suv chiqarish inshooti tunelli, uzunligi 600 m., kirish qismidan 150 m. masofada –yassi, avariya–taʼmir darvoza,  oxirgi qismida 2 ta -yassi avariya-taʼmir va 2 ta - konusli  ishchi darvozalar joylashgan, suv chikarish quvvati 100 m3/sek. 130 m3/sek. suv oʻtkazish qobilyatiga ega boʻlgan Favqulodda tashlama - shaxtaga quyilib tushuvchi bir koʻzli, uzunligi 120 metr truba koʻrinishida, davomi 50 metr uzunlikda lotok koʻrinishidagi kanaldan iborat.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil