Jonka (kema)

Jonka — daryolar boʻylab va dengiz qirgʻoqlari yaqinida suzib yuradigan anʼanaviy xitoy yelkanli kemasi. Janubi-Sharqiy Osiyo suvlarida hali ham keng qoʻllanadi. Bu soʻz malaycha djong soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, bu oʻz navbatida janubiy min tilidagi 船, dnx soʻzining buzilishi boʻlib, „kema“ maʼnosini bildiradi^[1]^[2].

Jonka kemaning oʻziga xos xususiyatlari bambukdan yasalgan yelkanlar, shuningdek, koʻtarilgan kamon va sterndir. Yelkanlar Jalyuzi kabi oʻralgan boʻlishi. Ustunlar soni beshga yetadi^[2].

Tarix

Jonka kemani ixtiro qilishning aniq vaqti nomaʼlum, Xan sulolasi davrida ular allaqachon keng tarqalgan edi^[1].

Tarixchilarning fikriga koʻra, birinchi Jonka kemasi miloddan avvalgi 1000 yillarda paydo boʻlgan, shuning uchun ularni eng qadimgi yelkanli kemalardan biri deb atash mumkin^[2]^[3]. Misr qayiqlari ham eng qadimgi yelkanli kemalar hisoblanadi^[3].

Tavsif

Ushbu kemalar bir nechta ustunlar bilan jihozlangan boʻlib, ular ustiga toʻrtburchak yelkanlar qoʻyishgan, boʻyralardan yigʻilgan va zamonaviy Jalyuzilar kabi olib tashlangan^[3].

Vaqt oʻtishi bilan, Jonka kemalari butun Sharqiy Osiyoda qoʻllanila boshlandi va uzoq dengiz oʻtishlari uchun ishlatilgan. 1846-1848-yillarda 800 tonnalik Hong Kong Jonka „Kheyin“ Yaxshi Umid burnini aylanib oʻtdi va Nyu-York yoʻlida langar qoʻygan birinchi Xitoy kemasiga aylandi. Angliyada bu qiziquvchanlikka qirolicha Viktorianing oʻzi tashrif buyurgan^[1].

Zamonaviy Vetnam kemasi.

Qiziqarli fakt

Baʼzi tadqiqotchilarning fikriga koʻra, tashqi rul birinchi marta Jonka kemasida paydo boʻlgan, u keelni oʻrniga ishlatilgan^[1]^[3].

Manbalar

1 2 3 4 https://www.junkrig.club/in/preimushhestva-junk-rig.html^{[sayt ishlamaydi]}
1 2 3 junk Encyclopædia Britannicada
1 2 3 4 „История паруса. Часть I "Origo"“. loodsmen.ru. 2021-yil 28-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 28-iyul.

[junkrig.club-1] 1 2 3 4 https://www.junkrig.club/in/preimushhestva-junk-rig.html^{[sayt ishlamaydi]}

[britannica-2] 1 2 3 junk Encyclopædia Britannicada

[:0-3] 1 2 3 4 „История паруса. Часть I "Origo"“. loodsmen.ru. 2021-yil 28-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 28-iyul.

[1]

[2]

[3]