Ibrat

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Ibrat (taxallusi; asl ismsharifi Ishoqxon Junaydullaxoʻja oʻgʻli) (1861, — Namangan viloyati Toʻraqoʻrgʻon tumani — 1937, Andijon) — oʻzbek maʼrifatparvari, shoir. Qoʻqondagi Muhammad Siddiq Tunqotar madrasasida oʻqigan (1878—86). 1887—92 y. larda Istanbul, Sofiya, Afina, Rim, Kobul va Jidda sh. larida boʻlgan. Hindistonning Bombay va Kalkutta sh. larida yashagan (1892—96). Safardan qaytgach, Toʻraqoʻrgʻonda yangi usul maktabini ochgan (1907), oʻz qishlogʻida "Matbaai Ishoqiya" nomli litografiya tashkil qilgan (1908). I. yangi maktablar ochish, oʻqituvchilar tayyorlash, ayollarni ilm-maʼrifatli qilish ishlarida faol qatnashgan. Oʻz sheʼrlari ("Tarixi chopxona", "Madaniyat haqida masnaviy", "Gazeta xususida", "Qalam")da mahalliy va chor amaldorlari kirdikorlarini fosh etgan ("Ilmi Ibrat", sheʼriy toʻplam, 1909). I. arab, fors, hind, turk, oʻzbek va rus soʻzlaridan tarkib topgan "Lugʻat sitta as-sina" ("Olti tilli lugʻat", T., 1901) tuzgan, bu asar oʻsha davr uchun katta ahamiyatga ega boʻlgan. I. ning yozuvlar tarixiga oid "Jomeʼ ulhutut" ("Xatlar majmui", 1912) asarida lotin, yunon, xitoy, qind, arab, Kirill yozuvining kelib chiqishi, rivojlanish tarixi haqida maʼlumot berilgan, ilmiy-tarixiy asarlari ("Tarixi Fargʻona", 1916; "Tarixi madaniyat", 1925; "Mezon uz-zamon", 1926) esa Qoʻqon xonligining vujudga kelishidan to 20-asr 30-y. larigacha boʻlgan davrni oʻz ichiga olgan. I. "Turkiston viloyati gazeti", "Sadoi Turkiston", "Sadoi Fargʻona" gaz. lariga yozgan maqolalarida fan, maʼrifat va madaniyatni targʻib etgan. 1937 y.da qatagʻon qurboni boʻlgan. Namangan viloyati Toʻraqoʻrgʻon tumanidagi 14-oʻrta maktab va Toshkentdagi bir koʻchaga I. nomi berilgan. [1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil