Hadya

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Hadya (fuqarolik huquqida) — bir shaxsning oʻz mulkini 2-shaxsga bepul berishi haqidagi shartnoma. Oʻzbekiston Respublikasida qonun boʻyicha biron bir shaxsga ashyoni yoki mulk huquqini tekinga berishni yoki biron-bir shaxsni mulkiy majburiyatdan ozod etishni vaʼda qilish (H. etishni vaʼda qilish), agar vaʼda tegishli shaklda berilgan boʻlsa va kelajakda aniq shaxsga ashyo yoki mulkiy huquqni tekinga berish yoki uni mul-kiy majburiyatdan ozod qilish maq-sadi aniq koʻrinib turgan boʻlsa, H. shartnomasi deb tan olinadi. Ashyo, mulk huquqi yoki mulkiy majburiyatdan ozod qilish shaklida H. narsasini aniq koʻrsatmasdan oʻzining mol-mulkini yoki mol-mulkning bir qis-mini H. etishni vaʼda qilish oʻzoʻzidan haqiqiy emas. H.ni hadya oluvchiga H. qiluvchining vafotidan keyin topshirishni nazarda tutuvchi shartnoma ham haqiqiy boʻlmaydi.

H. qilish, ayni paytda H.ni hadya oluvchiga topshirish (oddiy sovgʻa tarzida) ogʻzaki yoki huquqni belgilaydigan hujjatlarni taqdim etish yoʻli bilan yozma shaklda amalga oshi-riladi. Koʻchmas mulk va avtomoto-transport vositalarini H. qilish shartnomasi notarial tasdiqlanishi va davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi lozim.

Umumfoydali maqsadlarda qilingan H. xayr-ehson hisoblanadi. Xayr-ehson fuqarolarga, davolash, tarbiya, ijtimoiy himoya, xayriya, ilmiy va oʻquv muassasalariga, fondlarga, muzeylar va boshqa madaniyat maskanlariga, jamoat birlashmalari va boshqa fuqa-rolik huquqi subʼyektlariga qilinishi mumkin. Xayr-ehson qiluvchi mol-mulkni fuqaroga xayrehson qilganida bu mol-mulkdan maʼlum bir maqsadda foydalanishni shart qilib qoʻyishi lozim. H. bilan bogʻliq huquqiy meʼyorlar Oʻzbekiston Respublikasining FKda belgilangan (502— 511-moddalar).