Gaius Allectus
Gaius Allectus (lotincha: Gaius Allectus; 296-yilda vafot etgan) - 293—296 yillarda Buyuk Britaniya va Shimoliy Galliyaning bir qismini boshqargan Rim imperatori sanaladi. U oʻzidan oldingi Karuziyni hokimiyatdan agʻdarib hokimiyatga keldi. Sezar Konstansiy Xlor bilan boʻlgan urushda magʻlubiyatga uchragan va oʻldirilgan.
Biografiya
[tahrir | manbasini tahrirlash]Gay Allectus oʻzini Rim Britaniya imperatori deb e'lon qilgan Mark Avreliy Mauzey Valeriy Karauziyning atrofidagi yaqin insonlaridan biri edi. 293-yilda Karauziy qit'ada hukmronlik qilgan imperator Konstantiy Xlor bilan urushda magʻlubiyatga uchraganida, Allectus uning oʻldirilishini uyushtirdi va oʻzi imperator boʻldi[1]. Usurper Gaius Allectus Augustus[2] ismini oldi va butun Rim Britaniyasi ustidan nazorat oʻrnatdi. Shimoliy Galliyaning bir qismi ham uning hokimiyatini tan olgan[1], Allectusning ittifoqchilari franklar edi[3].
Allekning hukmronligi atigi uch yil davom etdi. 295-yilga kelib Konstansiy Xlor oʻzining mamlakatsdagi barcha mulklari ustidan nazorat oʻrnatdi va franklarni zararsizlantirdi. lohida eskadronga qoʻmondonlik qilgan Xlor prefekti Yuliy Asklepiodot tuman tufayli Allectus flotidan qochib, Vecta (Wight) oroliga oʻtdi. Keyin Britaniya imperatori butun qoʻshinini Asklepiodotga qarshi harakatga keltirdi. Hozirgi Xempshir yoki Berkshire shimolida Allectus magʻlubiyatga uchragan katta jang boʻldi; u pjang paytida vafot etdi va shundan keyin Britaniya yana Rimga boʻysuna boshladi[4]. Bu III asrdagi keng koʻlamli inqirozdan soʻng Rim imperiyasining toʻliq birlashishini anglatardi[5] [6].
Adabiyotda
[tahrir | manbasini tahrirlash]Monmutlik Jefrining "Britaniyaliklar tarixi" (XII asr) asarida ma'lumot berilgan. Tarixiy syujetlar[7] bilan juda erkin boʻlgan Jefri Karauziy boshchiligidagi mahalliy aholi qoʻzgʻolonini bostirish uchun Allectus Rimdan Britaniyaga uchta legion boshchiligida yuborilganligini yozadi. Allectus "qirollik taxtini egalladi", lekin tez orada inglizlar tomonidan qoʻllab-quvvatlangan Kornubiya hukmdori (Kornuoll) Asklepiodot unga qarshi isyon koʻtardi. Asklepiodot bilan jangda Allectus vafot etdi[8].
Allect Rozmari Sutkliffning "Kumush shox" (1957-yil) filmidagi qahramonga aylandi. U yerda u "uzun boʻyli, juda sariq sochli qalpoqli, ibodatxonalarda kumushrang" odam sifatida tasvirlangan.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Аврелий Виктор. О цезарях.
- Гальфрид Монмутский. История бриттов. М.: Наука, 1984.
- Флавий Евтропий. Бревиарий римской истории. СПб.: Алетейя, 2001. ISBN 5-89329-345-2.