Kontent qismiga oʻtish

Gaiti Hasan

Vikipediya, erkin ensiklopediya

Gaiti Hasan (1956-yil 19-noyabrda tug'ilgan) - molekulyar biologiya, genetika, nevrologiya va hujayra signalizatsiyasi sohalarida tadqiqot olib boradigan hind olimi hisoblanadi. [1] Hasan Hindiston Milliy Fan Akademiyasining (INSA) a'zosi, hind olimlari va texnologlarining eng yuqori organlaridan biri. [1] 2013-yildan boshlab u Bangalordagi Milliy Biologiya fanlari markazida (NCBS) katta professor lavozimida ishlab kelmoqda. [1][2]

Hasan bolaligida Aligarxda o‘qigan. Uning ota-onasi universitetda dars bergan, ikki singlisi esa kimyo va fizika fanlaridan tahsil olgan bo'lib. [3] U 1976-yilda Dehli universitetining Miranda uyida zoologiya bo'yicha bakalavr darajasini oldi. U 1978-yilda hayot fanlari bo'yicha magistr darajasini va M.Fil. 1980 yilda Javoharlal Neru universiteti, Dehli. [1][3] 1983-yilda Kembrij universitetida Trypanosoma brucei ribosomali RNK genlari haqidagi dissertatsiyasi uchun fan nomzodi ilmiy darajasini oldi. [4] Hasanning soʻzlariga koʻra, u universitetlarga nomzodlik dissertatsiyasiga hujjat topshirayotganda “ozchilikka mansublik kamsitishlarga olib kelishi mumkinligini” ilk bor tushungan. Uning fikriga ko'ra, bu uni "boshqa ayol olimlarni, xoh talabalar, xoh hamkasblar bo'lsin, ongli ravishda qo'llab-quvvatlashga harakat qilishiga" olib keldi. [3]

Hozirda u NCBS ( Milliy Biologiya fanlari markazi ) [5] da ishlab kelmoqda, u yerda hayvonlarda hujayra ichidagi kaltsiy darajasidagi o'zgarishlarning tizimli va hujayrali oqibatlarini o'rganadi. 1983-yilda Hasan Mumbaydagi Tata Fundamental Tadqiqotlar Institutiga (TIFR) tashrif buyuruvchi va molekulyar biologiya bo'limida ilmiy xodim sifatida qo'shildi. [1] U 1992-yilda Massachusetsdagi Brandeys universitetining biologiya boʻlimida tashrif buyurgan eng sara olimlardan biri boʻlgan [4]

Mukofotlar va e'tirof

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Hasan Inlaks Foundation stipendiyasi, [6] Britaniyaning xorijdagi tadqiqot talabalari mukofoti, Wellcome Trust stipendiyasi va Rokfellerning biotexnologiya boʻyicha karyerasi stipendiyasini oldi. 2006 yilda Hindiston Fanlar akademiyasining a'zosi, Bangalor, 2007 yilda esa Osiyo-Tinch okeani molekulyar biologiya tarmog'i a'zosi etib saylangan. [1] U, shuningdek , Hindiston Milliy Fanlar Akademiyasi (INSA) a'zosi. Hozirda Dehli universititetlarda uning qo'llanmalaridan keng tarxda foydalanib kelinmoqda.

  1. Deb, Bipan Kumar; Pathak, Trayambak; Hasan, Gaiti (26 May 2016). "Store-independent modulation of Ca2+ entry through Orai by Septin 7". Nature Communications 7: 11751. doi:10.1038/ncomms11751. PMID 27225060. PMC 4894974. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=4894974. 
  2. Pathak, T.; Agrawal, T.; Richhariya, S.; Sadaf, S.; Hasan, G. (2015). "Store-Operated Calcium Entry through Orai is Required for Transcriptional Maturation of the Flight Circuit in Drosophila". Journal of Neuroscience 35 (40): 13784–99. doi:10.1523/JNEUROSCI.1680-15.2015. PMID 26446229. PMC 6605383. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=6605383. 
  3. Agrawal, Tarjani; Hasan, Gaiti (2015). "Maturation of a central brain flight circuit in Drosophilarequires Fz2/Ca2+signaling". eLife 4. doi:10.7554/eLife.07046. PMID 25955970. PMC 4451221. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=4451221. 
  4. Sadaf, Sufia; Reddy, O. Venkateswara; Sane, Sanjay P.; Hasan, Gaiti (2015). "Neural Control of Wing Coordination in Flies". Current Biology 25 (1): 80–6. doi:10.1016/j.cub.2014.10.069. PMID 25496964. 
  5. Agrawal, Tarjani; Sadaf, Sufia; Hasan, Gaiti (2013). "A Genetic RNAi Screen for IP3/Ca2+ Coupled GPCRs in Drosophila Identifies the PdfR as a Regulator of Insect Flight". PLOS Genetics 9 (10): e1003849. doi:10.1371/journal.pgen.1003849. PMID 24098151. PMC 3789835. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=3789835. 
  6. Subramanian, M.; Metya, S. K.; Sadaf, S.; Kumar, S.; Schwudke, D.; Hasan, G. (2013). "Altered lipid homeostasis in Drosophila InsP3 receptor mutants leads to obesity and hyperphagia". Disease Models & Mechanisms 6 (3): 734–744. doi:10.1242/dmm.010017. PMID 23471909. PMC 3634656. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=3634656. 
  7. Hasan, Gaiti (2013). "Intracellular signaling in neurons: Unraveling specificity, compensatory mechanisms and essential gene function". Current Opinion in Neurobiology 23 (1): 62–7. doi:10.1016/j.conb.2012.07.004. PMID 22878162. 
  8. Chakraborty, Sumita; Hasan, Gaiti (2012). "Functional Complementation of Drosophila itpr Mutants by RatItpr1". Journal of Neurogenetics 26 (3–4): 328–37. doi:10.3109/01677063.2012.697501. PMID 22817477. 
  9. Agrawal, N.; Venkiteswaran, G.; Sadaf, S.; Padmanabhan, N.; Banerjee, S.; Hasan, G. (2010). "Inositol 1,4,5-Trisphosphate Receptor and dSTIM Function in Drosophila Insulin-Producing Neurons Regulates Systemic Intracellular Calcium Homeostasis and Flight". Journal of Neuroscience 30 (4): 1301–13. doi:10.1523/JNEUROSCI.3668-09.2010. PMID 20107057. PMC 6633787. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=6633787. 
  10. Venkiteswaran, G.; Hasan, G. (2009). "Intracellular Ca2+ signaling and store-operated Ca2+ entry are required in Drosophila neurons for flight". Proceedings of the National Academy of Sciences 106 (25): 10326–10331. doi:10.1073/pnas.0902982106. PMID 19515818. PMC 2700899. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2700899. 
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 „Gaiti Hasan – INSA Fellow“. Indian National Science Academy www.insaindia.org. 2014-yil 16-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 19-oktyabr. Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "Gaiti Hasan - INSA Fellow" defined multiple times with different content
  2. „NCBS Faculty“. National Centre for Biological Sciences www.ncbs.res.in. Qaraldi: 2014-yil 19-oktyabr.
  3. 3,0 3,1 3,2 „Science and the Art of Detection“. Lilavati's Daughters: The Women Scientists of India 128–131. Indian Academy of Sciences (2008). Qaraldi: 2014-yil 19-oktyabr.
  4. 4,0 4,1 „NISER Gaiti Hasan bio“. National Institute of Science Education and Research www.niser.ac.in. 2018-yil 27-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 19-oktyabr. Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "NISER Gaiti Hasan bio" defined multiple times with different content
  5. „NCBS Faculty“. ncbs.res.in. Qaraldi: 2016-yil 16-iyul.
  6. „Inlaks Shivdasani Scholarships – Gaiti Hasan“. Inlaks Shivdasani Foundation. 2015-yil 3-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 14-aprel.