Gadelsha

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
Каскад водопадов Гадельша - panoramio.jpg


Gadelsha (boshq.: Ғәҙелша) — Janubiy Uraldagi sharshara, Boshqirdiston Respublikasi (Rossiya) hududida joylashgan. U Irendiq togʻ tizmasining etaklarida oqib oʻtuvchi Xudolaz daryosining yuqori oqimida joylashgan. Sharsharaning umumiy balandligi 15 m dan oshadi, bu koʻrsatkichga koʻra Gadelsha koʻrsatkichkaliga koʻra Boshqirdistondagi eng baland sharshara sifatida tan olingan[1].

1965-yil 17-avgustda u gidrologik tabiat yodgorligi deb e'lon qilindi. Mashhur sayyohlik joylariga tegishli. U Tuyalyas, Tuyalas, Tualyas va Ibragimovskiy sharsharasi[1][2] mahalliy nomlari bilan ham tanilgan. Birinchi uchta variant Xudolaz daryosining boshqirdcha nomidan kelib chiqqan.

Joylashuvi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Gadelshaning pastki qismi

Maʼmuriy jihatdan Gadelsha sharsharasi Boshqirdistonning Baymak tumanida, Baymak oʻrmon xoʻjaligi yerlarida joylashgan. Xuddi shu nomdagi qishloq ilgari sharsharadan 6,5 km janubi-gʻarbda joylashgan edi (hozir tashlab ketilgan)[1][3], sharsharadan 4 km janubi-gʻarbda Abzakovo qishlogʻi joylashgan. Bundan tashqari, sharsharadan 1,5 km uzoqlikda Boshqird mis-oltingugurt zavodining dam olish markazi qurildi[1].

Gidrologiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Hudolaz sharshara ostidagikichik sharshara

Sharshara Uralning daryosining oʻng irmogʻi boʻlgan Xudolaz daryosining oqimidan hosil boʻlgan. Gadelsha kaskad tipidagi sharsharalarga mansub boʻlib, uchta qirradan iborat. Sharsharaning umumiy balandligi 15 m dan oshadi, bu koʻrsatkichga koʻra u Janubiy Uraldagi eng baland sharshara[1]. Sharsharaning birinchi qirrasi mayin boʻlib, balandligi 1,2 m dan oshmaydi, suv undan egilgan truba kabi oqadi. Har birining balandligi 7 m boʻlgan ikkinchi va uchinchi togʻaylar ikkalasi ham tik, ulardan oqib oʻtadigan suv alohida soylarga boʻlinadi. Koʻpgina togʻ sharsharalarida boʻlgani kabi, Gadelshning oqimi yil vaqtiga qarab juda katta farq qiladi. Qishda bu sharshara muzlab qoladi. U orqali eng katta suv bahorda, choʻqqilarda qor erishi bilan oʻtadi, bu vaqtda sharshara ayniqsa xushmanzara. Yoz va kuzda undagi suv oqimi ancha kam, yozda oqim tezligi 10 l/s ni tashkil qiladi

Galereya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]