Firʼavn

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Pharaoh.svg


Firʼavn — Qad. Misr podsholarining nomi. 22suloladan boshlab (mil. av. 16-a.) podshoh unvoni. "F."soʻzi qad. misrcha "pero"dan olinib, dastlab "Shoh saroyi" ("Ulut uy") maʼnosini anglatgan. 18suloladan boshlab, podshohning uzi F. deb atalgan. Mamlakatdagi barcha ekin yerlari F.lar mulki hisoblangan. Aholidan toʻplangan soliqlar, odatda, F. larning shaxsiy ehtiyojlari uchun sarflangan. Qad. Misr diniy tasavvurlariga koʻra, F. — quyosh maʼbudi, Gorning oʻgʻli, uning yerdagi inʼikosi va tabiat maʼbudi Osirisning merosxoʻri boʻlgan. F. hokimiyatining qudratini, ulugʻvorligini koʻrsatish uchun ularga bagʻishlab ehromlar qurilgan (q. Misr, Qadimgi Misr).

Fir'avn - Qadimgi Misr Hukmdorlarining umumiy nomi. Shuningdek yunon-makedon tarixida Ptolomeylarning unvoni. Qadimgi Misr e'tiqodiga ko'ra Fir'avn quyosh (Ra) ning o'g'li hisoblanar edi. Shuningdek Xorning yerdagi timsoli va Osirisning vorisi.

Etimologiya[tahrir]

Fir'avn so'zining kelib chiqishi aniq emas. Ba'zilar uni «Fra» yoki «Pra» (quyosh, ierogliflarda uchraydi) so'zlaridan olingan deb hisoblaydilar . Yangi misrshunoslar qadimgi misrlilar o'z hukmdorini tabarruk ismini aytishni hohlamasdan uni «per-oh», ya'ni buyuk uy, saroy deb atar edilar. Injilda Misr hukmdorlarini unvoni «Fir'avn» deb aytilgan. (Ivrit פַּרְעֹה, yunoncha Φαραώ)

Xronologiya[tahrir]

Ilk Hukmdorlik[tahrir]

0-Sulola[tahrir]

  1. Chayon
  2. Burgut I
  3. Ni-Xor
  4. Pe-Xor
  5. Xat-Xor
  6. Xedj-Kor
  7. Timsoh
  8. Chayon II
  9. Iri Xor
  10. Ka
  11. Narmer (mil. av. 3120)

Birinchi Sulola[tahrir]

  1. Menes (Mena, Xor Axa, Gor Axa, Axo) (mil. av. 3007 — 2975)
  2. Djer (mil. av. 3000)
  3. Uadji (Djet) (mil. av. 2980)
  4. Qirolicha Merneyt
  5. Den (Udimu) (mil. av. 2950)
  6. Anedjib (Adjib) (mil. av. 2925)
  7. Semerxet (mil. av. 2900)
  8. Kaa (mil. av. 2890)

Ikkinchi Sulola[tahrir]

  1. Xotepsexemui (Xetepsexemui) (mil. av. 2890)
  2. Raneb (Nebra) (mil. av. 2865 )
  3. Ninecher
  4. Veneg
  5. Send (Sened)
  6. Nubnefer
  7. Neferkara
  8. Neferkasokar
  9. Peribsen (Set Peribsen, Semexibu-Perenmaatu) (mil. av. 2700)
  10. Xasexemui (mil. av. 2686)

Qadimgi Hukmdorlik[tahrir]

Uchinchi Sulola[tahrir]

  1. Sanaxt (Neferkara) (mil. av. 2686—2667)
  2. Djoser (Tosorfros, Djeser) (mil. av. 2667—2648)
  3. Sexemxet (mil. av. 2648—2640)
  4. Xaba (mil. av. 2640—2637)
  5. Xuni (Xu) (mil. av. 2637—2613)

To'rtinchi Sulola[tahrir]

  1. Snofru (2613—2589 )
  2. Keops (Xufu, Xnemxufu) (mil. av. 2589—2566)
  3. Djedefra (Radjedef) (mil. av. 2566—2558)
  4. Xefren (Xafra) (mil. av. 2558—2532)
  5. Mikerin (Menkaura) (mil. av. 2532—2503)
  6. Shepseska (mil. av. 2503—2498)

Beshinchi Sulola[tahrir]

  1. Userkaf (Усерхерес) (mil. av. 2494—2487)
  2. Sahura (mil. av. 2487—2475)
  3. Neferirkara Kakai (Raneferef, Heferxeres) (mil. av. 2475—2455)
  4. Shepseskara Isi (Sisires) (mil. av. 2427—2421)
  5. Neferefra (Neferafra, Xeres) (mil. av. 2421—2420)
  6. Niuserra Isi (Rafures) (mil. av. 2445—2421)
  7. Menkauxor (Menxeres) (mil. av. 2421—2414)
  8. Djedkara Isesi (Djejkara, Tanxeres) (mil. av. 2414—2375)
  9. Unis (Unas, Onnos) (mil. av. 2375—2345)

Oltinchi Sulola[tahrir]

  1. Teti (Ofoes) (mil. av. 2345—2323)
  2. Userkara (mil. av. 2323—2321)
  3. Pepi I (Piopi I, Merira, Fios) (mil. av. 2321—2287)
  4. Merenra I (mil. av. 2287—2278)
  5. Pepi II (Piopi II, Neferkara, Fiops) (mil. av. 2278—2184)
  6. Merenra II
  7. Natikert (Nitokrida) (mil. av. 2184—2181)
  8. Menkara

Birinchi o'tish davri[tahrir]

Yettinchi va Sakkizinchi Sulolalar (mil. av. 2181—2125)[tahrir]

Bu davrda hukmdorla juda tez-tez o'zgargan. Manefon aytganidek: «70 kun 70 hukmdor boshqardi». Taniqlilari:

  1. Ramesseum
  2. Intef

To'qqizinchi va O'ninchi Sulolalar (mil. av. 2160—2025)[tahrir]

  1. Xeti I (Axtoy I)
  2. Xeti II (Axtoy II)
  3. Xeti III (Axtoy III)
  4. Xeti IV (Axtoy IV)
  5. Uaxkara Xeti
  6. Nebkaura Xeti
  7. Meriibra Xeti
  8. Merikara
  9. Ibi

O'n Birinchi Sulola[tahrir]

  1. Mentuxotep I (mil. av. 2133—2117)
  2. Iniotef I (Intef I) (mil. av. 2125—2112)
  3. Iniotef II (Intef II) (mil. av. 2112—2063)
  4. Iniotef III (Intef III) (mil. av. 2063—2055)
  5. Mentuxotep II (mil. av. 2055—2044)
  6. Mentuxotep III (mil. av. 2004—1992)
  7. Mentuxotep IV (mil. av. 1992—1985)

O'rta hukmdorlik[tahrir]

O'n ikkinchi Sulola[tahrir]

  1. Amenemxet I (Aman-ma-xi I, Ammenemes I) (mil. av. 1985—1955)
  2. Senusert I (Sa-na-uasra I, Sesostris I, Sesenxosis I) (mil. av. 1965—1920)
  3. Amenemxet II (Aman-ma-xiII, Ammenemes II) (mil. av. 1922—1878)
  4. Senusert II (Sa-na-uasra II, Sesostris II) (mil. av. 1880—1874)
  5. Senusert III (Sa-na-uasra III, Sesostris III) (mil. av. 1874—1855)
  6. Amenemxet III (Aman-ma-xi III, Ammenemes III) (mil. av. 1855—1808)
  7. Amenemxet IV (Aman-ma-xi IV, Ammenemes IV) (mil. av. 1808—1799)
  8. Qirolicha Nefrusebek (mil. av. 1799—1795)
  9. Xnumxotep

İkkinchi o'tish davri[tahrir]

O'n uchinchi Sulola[tahrir]

  1. Sebekxotep I (mil. av. 1785—1780)
  2. Senbuet (mil. av. 1780—1777)
  3. Amenems (mil. av. 1777—1776)
  4. Amenemxet V (mil. av. 1774—1772)
  5. Amenemxet VI
  6. Sanxibr
  7. Xetepibra
  8. Sebekxotep II
  9. Ranseneb 4 oy
  10. Xeriotef (Xetepibr, Xornedj) (mil. av. 1771—1765)
  11. Hor (Auibra)
  12. Amenemxet VII
  13. Xutauira Ugaf 2 yil
  14. (Seneferibra) Senusert IV
  15. (Usekara) Xendjer 4 yil (mil. av. 1768—1764)
  16. Semenxkara Mermeshau 3 yil (mil. av. 1764—1761)
  17. Sebekemsaf I (mil. av. 1761—1754)
  18. Sebekxotep III (Sexemrasuadjtaui) (mil. av. 1754—1751)
  19. Noferxotep I (Xasexemra) (mil. av. 1751—1740)
  20. Sebekxotep IV (Xaneferra) (mil. av. 1740—1730)
  21. Sebekxotep V (mil. av. 1730—1725)
  22. Uaxibra Aib (mil. av. 1725—1714)
  23. Mernoferra Ai (mil. av. 1714—1700)
  24. Sebekxotep VI (mil. av. 1700—1698)
  25. Neferxotep
  26. Hor I
  27. Sebekxotep VII
  28. Mentuxotep
  29. Mentumsaf
  30. Dedimos I
  31. Dedimos II
  32. Senebmi
  33. Neferxotep III
  34. Sebekxotep VIII
  35. Mershepsef-Ini
  36. Mentuvoser
  37. Senaaib
  38. Venvavetemsaf

O'n to'rtinchi Sulola(mil. av. 1715—1650)[tahrir]

ikkinchi darajali hukmdorlar. Faqatgina quyidagilari ma'lum:

  1. Xatir
  2. Nebxaura
  3. Sexebra
  4. Merdjefara
  5. Sevadjakara
  6. Nebdjekara
  7. Ubenra
  8.  ?
  9. Auibra
  10. Xeribra
  11. Nebsenra
  12.  ?
  13. Sexeperenra
  14. Djedxerura
  15. Sanxibra
  16. Nefertemra
  17.  ?
  18. Kakemurra
  19. Neferibra
  20. Djekkara
  21. Xepu
  22. Nebenatti (Anati)
  23. Bebnen

O'n beshinchi sulola[tahrir]

  1. Salitis (Shalik) (mil. av. 1650—1634)
  2. Sheshi (mil. av. 1634—1620)
  3. Yakubxer (mil. av. 1620—1612)
  4. Xian (Xiany, Seuserenra) (mil. av. 1612—1592)
  5. Apopi I (Aauserra I, Apapi I)(mil. av. 1592—?)
  6. Apopi II (Aauserra II, Apapi II)(mil. av. ?—1551)
  7. Xamudi (Xamudi) (mil. av. 1551—1542)

O'n oltinchi Sulola (mil. av. 1650—1540)[tahrir]

  1. Nubuser
  2. Yakboam
  3. Vadjed
  4. Yakbaal
  5. Nubanxer
  6. Anatxer
  7. Xauser

O'n yettinchi Sulola[tahrir]

  1. Iniotef IV (Intef IV, Nubxeberra) (mil. av. 1650—1645)
  2. Iniotef V (Intef V) (mil. av. 1645—1642)
  3. Sebekemsaf II (mil. av. 1642—1626)
  4. Djexuti (mil. av. 1626—1625)
  5. Mentuxotep VI (mil. av. 1625—1624)
  6. Nebirirautra I (mil. av. 1624—1605)
  7. Nebirirautra II (mil. av. 1605—1605)
  8. Semenenra (mil. av. 1605—1604)
  9. Senusert V (mil. av. 1604—1592)
  10. SebekemsafIII (mil. av. 1592—1583)
  11. Iniotef VI (Intef VI) (mil. av. 1583—1578)
  12. Iniotef VII (Intef VII) (mil. av. 1578—1578)
  13. Taa I (Snaxtenra Taa I) (mil. av. 1578—1573)
  14. Taa II (Seknenra Taa II) (mil. av. 1573—1558)
  15. Kamos (Kamose, Uadjxeperra) (mil. av. 1558—1552)

Yangi Hukmdorlik[tahrir]

O'n sakkizinchi Sulola[tahrir]

  1. Yaxmos I (Nebpentira, Amasis I) (mil. av. 1552—1527)
  2. Amenxotep I (Djeserkara) (mil. av. 1527—1506)
  3. Tutmos I (Aakxeperkara) (mil. av. 1506—1494)
  4. Tutmos II (Aakxeperenkara) (mil. av. 1493—1490)
  5. Xatshepsut (Qirolicha Xatshepsut, Maatkara) (mil. av. 1491—1469)
  6. Buyuk Tutmos III (Manxeperra) (mil. av. 1469—1436)
  7. Amenxotep II (Aakxeperura) (mil. av. 1436—1412)
  8. Tutmos IV (Menkxeperura) (mil. av. 1412—1402)
  9. Amenxotep III (Nebmaatra) (mil. av. 1402—1364)
  10. Exnaton, Amenxotep IV (Neferkxeperuravayenra) (mil. av. 1364—1347)
  11. Smenxkara, возможно, Nefernefruaton (Semnekarra) (mil. av. 1347—1347)
  12. Tutanxamon (Nekxeperura) (mil. av. 1356—1338)
  13. Eye (Ai, Kxeperkxeperura) (mil. av. 1337—1336)
  14. Xoremxeb (Xoremxet, Djeserkxeperura) (mil. av. 1336—1333)

O'n to'qqizinchi Sulola[tahrir]

  1. Ramses I (Menpextira) (mil. av. 1306—1304)
  2. Seti I (Menmaatra) (mil. av. 1304—1290)
  3. Ramses II (Usermaatra Setepenra) (mil. av. 1290—1224)
  4. Merneptax (Vayentra) (mil. av. 1224—1204)
  5. Amenmes (Amenmessu, Menmira) (mil. av. 1204—1201)
  6. Seti II (Usepxeprura Setepanra) (mil. av. 1200—1194)
  7. Saptax (Akxenra Setepenra) (mil. av. 1194—1188)
  8. Tausert (Satrameritamon, Qirolicha Tausert) (mil. av. 1188—1186)

Yigirmanchi Sulola[tahrir]

  1. Setnaxt (userkxaura Meriamon, Setnext, Sefnakxte) (mil. av. 1186—1184)
  2. Ramses III (Usermaatra Meriamon) (mil. av. 1184—1153)
  3. Ramses IV (Xekamaatra Setepenamon) (mil. av. 1153—1146)
  4. Ramses V (Usemaatra Sekxeperenra) (mil. av. 1146—1142)
  5. Ramses VI (Nebmaatra Meriamon) (mil. av. 1142—1135)
  6. Ramses VII (Usermaatra Setepenra Meriamon) (mil. av. 1135—1129)
  7. Ramses VIII (Usermaatra Akxenamon) (mil. av. 1129—1127)
  8. Ramses IX (Neferkara Setepenra) (mil. av. 1127—1109)
  9. Ramses X (Kxeperamaatra Setepenra) (mil. av. 1109—1099)
  10. Ramses XI (Menmaatra Setepenptax) (mil. av. 1099—1070)

Uchinchi o'tish davri[tahrir]

Yigirma birinchi Sulola[tahrir]

  1. Смендес (Хеджкхеперра Сетепенра) (mil. av. 1070—1044)
  2. Аменемнису (Неферкара) (mil. av. 1044—1039)
  3. Псусеннес I (Аакхеперра Сетепенамон) (mil. av. 1039—933)
  4. Аменемопе (Усермаатра Сетепенамон) (mil. av. 933—984)
  5. Осоркон Старший (Аакхеперра Сетепенра) (mil. av. 984—978)
  6. Сиамон (Нетджеркхеперра Сетепенамон) (mil. av. 978—960)
  7. Псусеннес II (Титкхеперура Сетепенра) (mil. av. 960—945)

Yigirma ikkinchi Sulola[tahrir]

  1. Шешонк I (Хеджетхеперра Сетепенра Шешонк) (mil. av. 945—924)
  2. Осоркон I (Сехемхеперра, Озоркон I) (mil. av. 924—890)
  3. Шешонк II (Хекахеперра Сетепенра) (mil. av. 890—889)
  4. Такелот I (Текелот I) (mil. av. 884—884)
  5. Осоркон II (Усермаатра Сетепенамон, Озоркон II) (mil. av. 874—850)
  6. Такелот II (Хеджекхеперра Сетепенра) (mil. av. 850—825)
  7. Шешонк III (Усермаатра) (mil. av. 825—773)
  8. Пами (Усермаатра, Памп) (mil. av. 773—767)
  9. Шешонк V (Аакхеперра) (mil. av. 767—730)
  10. Osorkon IV (Aakxeperra Setepenamon, Ozorkon IV) (mil. av. 730—715)

Yigirma uchinchi Sulola[tahrir]

Gerakleopol, Leontopol va Tanis (Per-Ramzes)dagi turli hukmdorlar va shu qatorda:

  1. Petubastis I (Usermaaatra) (mil.av. 818—793)
  2. Iuput I (mil.av. 804—783)
  3. Sheshonk IV (mil.av. 783—777)
  4. Osorkon III (Usermaatra Setepenamon, Ozorkon III) (mil.av. 777—749)
  5. Takelot III (mil.av. 754—734)
  6. Rudamen (mil.av. 734—731)
  7. Iuput II (mil.av. 731—720)
  8. Sheshonk VI (mil.av. 720—715)

Yigirma to'rtinchi Sulola[tahrir]

  1. Tefnaxt (mil.av. 725—718)
  2. Bokxoris (Bokkxoris, Bakenrenef) (mil.av. 718—715)

Yigirma beshinchi Sulola[tahrir]

  1. Kashta
  2. Pianxi (Pi) (mil.av. 740-716)
  3. Shabaka (Neferkara) (mil.av. 716-702)
  4. Shabataka (Djedkaura) (mil.av. 702-690)
  5. Taxarka (Knunafertemra, Tirgaka) (mil.av. 690-663)
  6. Tanuatamon (Taltamon, Bakara) (mil.av. 663-657)

Misr mil.av. 671-660-yillar Ossuriya tarkibida[tahrir]

Ohirgi Hukmdorlik[tahrir]

Yigirma oltinchi Sulola(mil. av. 660—525)[tahrir]

  1. Psamettix I (mil. av. 660—616)
  2. Nexo II (mil. av. 610—595)
  3. Psamettix II (mil. av. 595—589)
  4. Apriy (mil. av. 589—570)
  5. Amasis II (mil. av. 570—526)
  6. Psamettix III (mil. av. 526—525)

Yigirma yettinchi fors sulolasi(mil. av. 525—404)[tahrir]

Yigirma sakkizinchi Sulola(mil. av. 404—399)[tahrir]

  1. Amirtey (mil. av. 404—399)

Yigirma to'qqizinchi Sulola(mil. av. 399—380)[tahrir]

  1. Neferit I (mil. av. 399—393)
  2. Psammut (mil. av. 393—393)
  3. Axorist (mil. av. 393—381)
  4. Neferit II (mil. av. 381—380)

O'ttizinchi Sulola (mil. av. 380—343)[tahrir]

  1. Nektaneb I (mil. av. 380—363)
  2. Taxos (mil. av. 363—360)
  3. Nektaneb II (mil. av. 360—343)

Ptolomey sulolasi[tahrir]

Misr Aleksandr Makedonskiy tomonidan bosib olingan edi. Mil. av. 304-30-yillarda Misr Ptolomey sulolasi qo'li oltida edi.

  1. Ptolomey I Soter (mil. av. 306283-yillar)
  2. Ptolomey II Filadelf (mil. av. 283246-yillar)
  3. Ptolomey III Everget (mil. av. 246222-yillar)
  4. Ptolomey IV Filopator (mil. av. 221205-yillar)
  5. Ptolomey V Epifan (mil. av. 205180-yillar)
  6. Ptolomey VI Filometor (mil. av. 180145-yillar)
  7. Ptolomey VII Everget (mil. av. 170164-yillar)
  8. Ptolomey VIII Everget II (mil. av. 145-yil)
  9. Ptolomey VII Everget (mil. av. 145116-yillar)
  10. Ptolomey IX Soter II (mil. av. 116108-yillar)
  11. Ptolomey Х Aleksandr I (mil. av. 10889-yillar)
  12. Ptolomey IX Soter II (mil. av. 8981-yillar)
  13. Ptolomey XI Aleksandr II (mil. av. 80-yil)
  14. Ptolomey XII Neos Dionis (mil. av. 8058-yillar)
  15. Berenika IV (mil. av. 5856-yillar)
  16. Arxelay (mil. av. 56-yil)
  17. Ptolomey XII Neos Dionis (mil. av. 5651-yillar)
  18. Ptolomey XIII (mil. av. 5147-yillar)
  19. Кleopatra VII (mil. av. 4730-yillar)
  20. Ptolomey XIV (mil. av. 4744-yillar))
  21. Ptolomey XV Sezarion (mil. av. 4430-yillar)