Diatez

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Diatez (yun. diathesis — moyillik) — organizmda moddalar almashinuvi jarayonining tugʻma nuqsoni, unda organizm funksiyalari va moddalar almashinuvi surunkali beqaror holatga keladi, bu esa oʻziga xos patologik reaksiyalar va kasalliklarda namoyon boʻladi. D.ning kelib chiqishi vegetativ nerv sistemasi, ichki sekretsiya bezlari va odam konstitutsiyasi bilan bogʻliq. Tashqi muhit sharoiti yomonlashganda (ovqatlanish rejimi buzilganda, organizm kasallanganda), markaziy yoki vegetativ nerv sistemasining funksiyasi buzilganda aʼzolar toʻgʻri ishlay olmaydi, moddalar almashinuvi oʻzgaradi, nati-jada organizmning tashki muhitga moslanish xossasi susayadi, reaktivligi oʻzgarib, muayyan kasalliklarga moyil boʻlib qoladi. D.da hatto odatdagi turmush sharoiti ham patologik reaksiyalarga, kasallikka sabab boʻladi.

D. koʻpincha bolalarda kuzatiladi. D.ning har xil shakllari bor. Ekssudativ-kataral diatez, limfatik-gipoplastik va nerv-artrik D. koʻp uchraydi. Nervartrik D. belgilari yoshga qarab oʻzgaradi: goʻdaklik davrida hazm aʼzolari faoliyati buzilib, bola ozishga moyil boʻladi, asabiylashadi, keyinroq borib, u ozib yoki semirib ketadi, ruhan qoʻzgʻaluvchan boʻladi va h.k. Gemorragik diatez D.ning alohida bir turi hisoblanadi.

Adabiyot[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil