Boʻtqa

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
Quyuq suli boʻtqasi

Boʻtqa — suyuq, quyuq yoki uvalanadigan ovqat, suv yoki sutda qaynatilgan yorma, qaynatilgan don yoki undan tayyorlanadi.

Tavsifi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Boʻtqa rus oshxonasining asosiy taomlaridan biri boʻlib, ahamiyatiga koʻra karam shoʻrvadan keyin ikkinchi oʻrinda turadi[1].

Ilgari Rossiyada dehqonlar hayotida, ayniqsa Shimolda asosiy taomlardan biri edi.

Rossiyada boʻtqa deyarli hamma joyda marosim maʼnosiga ega boʻlgan:

  • toʻyda va toʻydan oldingi kundalik rusumlarda: qadimgi davrdaRossiyada toʻy ziyofati boʻtqa deb atalgan (masalan, 1239-yilgacha, xronikada knyaz Aleksandr Polotsk knyazi Bryachislavning qiziga uylanganda, „… Toropchida o‘sha bo‘tqani, Novgorodda boshqasini tuzadi…“).
  • Babi boʻtqasi kunida doyalar tuqqan ayollarnikiga tashrif buyurishgan, unga sovgʻalar berishgan va maxsus tayyorlangan boʻtqa bilan siylashgan. Ushbu marosimdan bayram nomi kelib chiqqan. Boshqa urf-odatlarga koʻra, ayollarning koʻproq farzand koʻrishiga yordam berish uchun doyalarning oʻzlari homilador ayollarga bayram uchun tariq yoki grechkadan boʻtqa pishirishgan[2].
  • tariq boʻtqasi Xolmogorskiy uyezdida choʻqintirish marosimidan keyingi zaruriy yegulik boʻlgan.
  • dafn marosimlarida kutya tayyorlangan.

Imperator davrida, SSSR va Rossiya davrida Rossiya Qurolli Kuchlarida, ayniqsa, dala sharoitida boʻtqa eng koʻp beriladigan issiq ovqat edi (shuning uchun armiya oshpazini baʼzan boʻtqachi deb atashgan). Bundan tashqari, boʻtqa bolalar ovqatining ajralmas qismidir.

Yorma va suyuqlik nisbatiga koʻra, boʻtqa turli xil konsistensiyaga ega boʻladi: quyuq (qattiq) yoki uvoqlanadigan, yopishqoq (atalasimon) va suyuq (atala)[1]. Boʻtqa tayyorlashda issiqlik bilan ishlov berishning dimlash usuli bor, unda qaynab chiqqandan keyin uzoq vaqt past olovda qoldiriladi.

Turlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Boʻtqa quyidagicha konsistensiyada tayyorlanadi:

  • Juda quyuq;
  • Suyuq, atalaboʻtqa deyishadi.

Boʻtqa quyidagi masalliqlardan tayyorlanadi:

Yormalardan
  • Noʻxat
  • Marjumak rus, belarus, ukrain va polsha oshxonalarining umumiy taomidir.
  • Yorma — bugʻdoy yormasidan tayyorlangan boʻtqa .
  • Guryevskaya — murabbo, asal, yongʻoq, quritilgan mevalar, shakarlangan mevalar va ziravorlar qoʻshilgan sut va qaymoqli boʻtqa.
  • Suli — suli uni yoki yormasidan tayyorlangan boʻtqa. Buyuk Britaniyada mashhur.
  • Perlovka — arpa yormasidan tayyorlangan boʻtqa.
  • Arpa - mayda ezilgan arpadan tayyorlangan boʻtqa.
  • Bugʻdoy — bugʻdoy yormalaridan tayyorlangan boʻtqa.
  • Tariq — ekiladigan tariq donidan tayyorlangan boʻtqa.
  • Guruch .
Unlardan
  • Mamaliga va Polenta — makkajoʻxori unidan tayyorlangan quyuq boʻtqa.
  • Talqonli — talqonli boʻtqa.
  • Salamata — qaynatilgan suv bilan qovurilgan bugʻdoy unidan tayyorlangan boʻtqa[3].
  • Kulaga — qaynatilgan javdar unidan va soloddan bodrezak mevalari qoʻshilgan boʻtqa .
  • Kulesh — yorma yoki undan tayyorlangan suyuq boʻtqa (atala).
  • Zagusta — qadimgi Kareliya va Vepsi kundalik taomidir. Rossiyaning qolgan shimoli-gʻarbiy qismida va Belorussiyada ham keng tarqalgan[4] [4]. U javdar[4], arpa yoki suli unidan pishiriladi. Javdar unini pishirish usulidan foydalanib, ular Rossiyaning shimolida sala bilan sevib yeyiladigan zavarixa boʻtqasi tayyorladilar.

Shuningdek qarang[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. 1,0 1,1 Похлёбкин 1983.
  2. „Праздники славян. Бабьи каши“. 22-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-mart 2020-yil.
  3. Величко и др. 1992.
  4. 4,0 4,1 4,2 Похлёбкин 2015.

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Kasha // Tolkoviy slovar jivogo velikorusskogo yazika : v 4 t. / avt.-sost. V. I. Dal. — 2-e izd. — SPb. : Tipografiya M. O. Volfa, 1880—1882.
  • Ануфриев В. М., Никашин Ф. П., Скрипкин Г. М. Блюда из круп // Основы кулинарии. — M.: Госторгиздат, 1941. — С. 172—191. — 360 с. — 5 000 экз.
  • Похлёбкин В. В. Кашеварение // Тайны хорошей кухни. — M.: Молодая гвардия, 1985. — С. 89—102. — 191 с.
  • Poxlyobkin V. V. Zagusta // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 114. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
  • Похлёбкин В. В. Каши (русская кухня) // Национальные кухни наших народов. — M.: Лёгкая и пищевая промышленность, 1983. — С. 38—42. — 304 с.
  • Ковалёв Н. И., Усов В. В. А не сварить ли нам кашу? // Рассказы о тайнах домашней кухни. — M.: Химия, 1993. — С. 230—237. — 336 с.
  • Ковалев В. М., Могильный Н. П. Каша // Русская кухня: традиции и обычаи. — M.: Советская Россия, 1990. — С. 106—109. — 256 с.
  • Величко Е. М. и др. «Каша — матушка наша» // Русская народная кухня. — M.: Колос, 1992. — С. 193—204. — 303 с.
  • Каши // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства. Том 1. — M.: Большая советская энциклопедия, 1959. — С. 248—249. — 772 с.