Bülend Ulusu

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

Saim Bulend Ulusu (1923-yil 1-iyul, Istanbul - 2015-yil 22-dekabr[1], Istanbul), turk askari va siyosatchisi. 9. Dengiz kuchlari qo'mondoni, 18. Turkiya Bosh vaziri.

Hayot[tahrir | manbasini tahrirlash]

Harbiy hayot[tahrir | manbasini tahrirlash]

1940-yil 1-mayda oʻqishga kirgan Harbiy- dengiz akademiyasini 1941-yil 15-oktabrda praporşik unvoni bilan tamomlagan. O'qishni tamomlagandan so'ng u esminetslarda filial boshlig'i, bo'lim boshlig'i va turli shtab-kvartiralarda xizmat qildi. 1955-yilda Harbiy dengiz harbiy kollejini tamomlagan. Keyin, navbati bilan, TCG Gaziantep qo'mondonligi, turli qarorgoh vazifalari va II. U jangovar flot komandori bo'lib xizmat qilgan.

1964-yilda unga kontr-admiral unvoni berilgan. Bu unvonda u dengiz operatsiyalari boshqarmasi boshligʻi va minalar otryadi komandirining oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. 1967-yilda unga kontr- admiral unvoni berilgan. Bu unvonda u Harbiy flot qo'mondoni va dengiz operatsiyalari boshlig'i bo'lib xizmat qilgan. 1970-yilda u vitse-admiral unvoniga ko'tarildi. Ushbu unvonda u Shimoliy dengiz hududi qo'mondonligi, Harbiy-dengiz kuchlari shtab boshlig'i va dengiz floti qo'mondonligi lavozimlarida ishlagan.

1974-yilda unga admiral unvoni berilgan. Bu unvonda u Oliy harbiy kengash aʼzosi va Milliy mudofaa vazirligi kotibi maslahatchisi lavozimlarida ishlagan. 1977-1980-yillarda Harbiy-dengiz kuchlari qoʻmondoni lavozimida ishlagan. 1980-yil avgust oyida nafaqaga chiqdi. 12-sentabr davlat toʻntarishi oldidan 11-iyulda oʻtkazilishi rejalashtirilgan Bayroq operatsiyasining ortga surilishi tufayli u harbiy aralashuvni amalga oshirgan xodimlar orasida boʻla olmadi[2].

Siyosiy hayot[tahrir | manbasini tahrirlash]

1980-yil 12-sentabrdagi harbiy to'ntarish bilan armiya hokimiyatni qo'lga oldi. Keyin unga Milliy Xavfsizlik Kengashi hukumatni shakllantirish topshirig'ini berdi. U 1983-yilgacha yana erkin saylovlar o'tkazilgunga qadar bosh vazir bo'lib ishladi. Bosh vazirlik davrida MGK tomonidan qabul qilingan iqtisodiy va siyosiy qarorlarni amalga oshirishda eng nufuzli shaxslardan biriga aylandi. MGK koʻmagida oʻng-markaziy partiya tuzishga harakat qilgan boʻlsa-da, yetarlicha yordam bera olmagani uchun bu lavozimga intilmagani aniq. 1983-yil 6-noyabrdagi saylovlarda Millatchi Demokratiya partiyasi (MDP) roʻyxatidan Istanbulga mustaqil deputat etib saylandi.

Yeditepe universiteti vasiylik kengashi a'zosi edi[3]. 2012-yilda 1980-yil 12-sentabr davlat toʻntarishi boʻyicha quyi qoʻmitada parlament toʻntarishi va memorandumlar tadqiqot komissiyasi doirasida deputatlarning savollariga javob berdi[4]

Bulend Ulusu 2015-yilning 22-dekabr kuni Istanbulda 92 yoshida vafot etdi[1]. 24-dekabr kuni Zincirlikuyu qabristoniga dafn qilindi[5]. U uylangan va farzandli bo'lgan.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. 1,0 1,1 „Bülend Ulusu vefat etti“, Hürriyet (23-avgust 2015). Qaraldi: 24 dekabr 2015.
  2. Mehmet Ali Birand, "12-Sentaybr Saat: 04:00", Karacan Yayınları, Iyul 1985, 12. Baskı, s. 213
  3. „Yeditepe Üniversitesi“. 27 dekabr 2010da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-fevral 2011.
  4. „12-Sentaybr 1980 Darbesi Alt Komisyonu, Ulusu'yu Dinledi“, haberler.com (14-iyun 2012). Qaraldi: 9-yanvar 2016.
  5. „Arşivlenmiş kopya“. 30-yanvar 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-yanvar 2016.