Ashoka

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Ashoka
Ashoka
Maurya imperatori
m.a.273-yildan — m.a.232-yilgacha
Oʻtmishdoshi: Bindusara
Vorisi: mamlakat tanazzulga yuz tutgan
 
Tavalludi: m.a.304
Patna, Maurya Imperiyasi
Vafoti: m.a.232
Patna, Maurya Imperiyasi
Otasi: Bindusara
Onasi: Subxadrangi

Ashoka (sansk. अशोक- Maurya davlatining oxirgi hukmdori hisoblanadi. U Maurya davlatini m.a.273-yildan m.a. 232-yilga qadar boshqardi va o'zining kuchli strategik urushlari bilan Mauryani hozirgi kundagi Afg'oniston, Shimoliy Hindistonni o'z ichiga olgan qudratli davlatga aylantirdi. Ashoka asosan Buddaviylik dining homiysi sifatida tanilgan.Zamonaviy olimlarning fikriga ko'ra, buddaviylikni dunyo diniga aylantirish uchun bu hukmdor hammadan ko'proq mehnat qilgan

Hayoti[tahrir]

Kelib chiqishi va bolaligi[tahrir]

Ashoka Chandraguptaning nevarasi va Bindusaraning o'g'lidir.Ashokaning onasi-Subxadrangi kambag'al braxman Champakanagarning qizi bo'lgan..Afsonaga ko'ra, otasi uni haramga berdi, chunki unga qizining o'g'li katta hukmdor bo'lishini bashorat qilishgandi.Boshida Ashokaning holati juda past edi: uning qirolning olijanob xotinlaridan ko'plab aka-ukalari, shuningdek o'z onasidan katta akasi bor edi.Bolaligida Ashoka juda jonli va baland ruhli bola edi va u bilan kurashish juda qiyin edi.U ayniqsa ovchilikda juda mohir bo'lgan.Ashoka chiroyli emas edi. Ammo hech bir shahzoda uni mardlik, jasurlik, qadr-qimmat, sarguzasht va muhabbatni boshqarish qobiliyatidan ustun qo'ymagan. Shuning uchun Ashoku barcha amaldorlar va oddiy odamlar tomonidan sevilgan va hurmat qilingan. Bindusara o'zining boshqaruv mahoratiga e'tibor qaratdi va Ashoka yosh bo'lishiga qaramay, uni Avanti hokimi etib tayinladi.

Harbiy yurushlari[tahrir]

Kalingaga hujum[tahrir]

Taxtga ko'tarilganidan sakkiz yil o'tgach, Ashoka Kalinga (Orissa) saltanatiga qarshi urush e'lon qildi.O'z hukmida Ashoka urush paytida 150 ming kishi asir olinganligi va 100 mingdan ko'proq kishining o'ldirilganligi haqida xabar beradi. Kalinga muhim strategik va tijorat mamlakatining qo'shilishi imperiyaning mustahkamlanishiga yordam berdi.Kalinga Ashokaga qattiq qarshilik ko'rsatdi. Bu hudud Nands saltanatining bir qismi edi, keyin u mustaqillikka erishdi. Kalingani zabt etishga bag'ishlangan maxsus qarorda Ashokaning o'zi oddiy odamlarga ham, Mauriyaliklarning kuchiga dosh berishni istamagan zodagonlarga nisbatan qattiq jazo qo'llanilganini tan oldi. Ashoka hatto bosib olingan hududda vaziyatni yaxshilash uchun maxsus choralar ko'rgan edi.

Maurya Imperiyasi hududining kengayishi[tahrir]

Ashoka davlati

Maurya davlati juda katta hududni o'z ichiga olgan.Turli xil dinli, turli millatlar va qabilalar yagaona bir davlatga jipslashgan.Ashoka, shuningdek "Arthashastra" yozuvlariga ko'ra, bu davrda hokimiyati janubiy okeandan Himolay cho'qqilarigacha bo'lgan ulkan hududlargacha cho'zilgan. Hukmdor boshchiligidagi hududda muhim davlat g'oyasi paydo bo'lgan edi. Davlatning chegaralari uzunlashgan, uning yaqin va uzoq qo'shnilari bilan munosabatlari yaxshilangan.Yunonlar bir necha bor Yon va Kambodjani Ashoka davlati tarkibi sifatida tilga olgan.

AsokaKandahar.jpg

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil