Apollon (kosmik kema)

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

"Apollon" — astronavtlarning Oyga uchishi uchun mo‘ljallab AQShda ish-lab chiqilgan kosmik kema (KK) larning nomi, ularni ishlab chiqish va uchirish dasturi. Birinchi marta 1967 i. oxiri, 1968 y. boshlarida uchirilgan "Saturn-5" eltuvchi raketa (ER) "A."ni uchirish uchun mo‘ljallangan. "A." Oyga uchishni va Oy atrofidagi orbitaga o‘tishni ta’minlov-chi ikki KKdan iborat. 1967 — 75 ylarda "A." KKning "A-4", "A-5", "A-6", "A-7", "A-8", "A-9", "A-10", "A-11", "A-12", "A-13", "A-14", "A-15", "A-16", "A-17" markalari uchirildi. Ularda jami 38 astronavt uchirildi. "A-11"da Oy sirti-ga inson birinchi marta chiqarildi (1969 y. 16 iyul, N. Armstrong , E. Oldrin). Astronavtlar Oy sirtida yurishni mashq qilishdi, Oy sirtiga ilmiy asboblar o‘rnatishdi. Oy jinsi namunalaridan 22 kg yig‘ishdi, Oy sirtini fotosuratga olishdi, Yer bilan telefonda gaplashishdi, Oy sirtiga AQSH bayrog‘ini o‘rnatishdi, halok bo‘lgan astronavtlarning surati tushirilgan beshta medalni Oy sirtiga qo‘yishdi. Astronavtlar Oydan Yerga te-levizor orqali ko‘rsatib turildi. Oyga qo‘nilgan joy "Sokinlik bazasi" deb ataldi. Oy sirtida 1 soat-u 44 min. mo-baynida mo‘ljaldagi ishlarni bajargach, Oldrin kabinaga qaytdi, undan 10 min. keyin Armstrong ham kabinaga kirdi. Oyda 21 soat 36 min. bo‘lgach, astronavt-lar 21 iyul kuni Oydan ko‘tarildilar va selenotsentrik orbitada ba’zi ma-nyovrlarni bajargach, "Burgut" (oy ka-binasi)ni "Kolumbiya" (asosiy blok)ga uladilar va unga o‘tib, oy kabinasini ajratdilar, shundan so‘ng maxsus dviga-telni ishga tushirib, Yerga uchish trayek-toriyasiga chiqdilar. "A-11" 24 iyulda Gavay o.laridan jan.-g‘arbdagi Jonston o. yaqinida Tinch okeanga qo‘ndi. Bioizo-lyatsiya kiyim-boshi kiydirilgan astro-navtlar va KKning o‘zi maxsus vertolyot-da "Xornet" avianosesiga keltirildi. Astronavtlar karantin muddatini o‘tash uchun maxsus ajratilgan joyga olib ke-tildi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil