Ichki Mongoliya

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Ichki mongoliya - Xitoy tarkibidagi muxtor rayon. Mamlakat shim. da. Mayd. 1,2 mln. km2. Aholisi 23,5 mln. kishi (1998); xitoy, mongol, dungan, manjur, koreys, evenk va b. yashaydi. Maʼmuriy markazi — Xux-Xoto sh. Qadimda I.M. hududi jan. mongol knyazliklari tasarrufida boʻlgan, 1636 y.da manjurlar qoʻl ostiga oʻtgan. Ular key-inchalik Xitoyda oʻz hukmronligini oʻrnatganlar va bu hudud Xitoy tarki-biga kirgandan soʻng I.M. deb atala boshlagan. 1931—45 y.larda I. M.ni yaponlar bosib olgan. 1945 y.da ulardan ozod qilingan.

I. M.ning sharqiy qismida Katta Xingan togʻlari (bal. 1949 m gacha) va Sunlyamo tekisligining bir qismi, gʻarbiy qismida Bargi tekisligi, Gobi choʻlidagi yassitogʻlik, Inshan togʻlari va Ordos platosi bor. Yer yuzasining balandligi kup joylarda 500—1500 m, eng baland qismi 3000 m.

Iqlimi keskin kontinental. Yanv. ning urtacha t-rasi shimolida —30°, jan.da —6°, iyulniki shim.da 20°, ja-n.

da 24°. Yillik oʻrtacha yogʻin 100—500 mm. I.M.ning shim.da tayga oʻrmonlari, markaziy qismida boshokli dasht oʻsimliklari oʻsadi. Eng katta daryosi — Xuanxe. Koʻl koʻp.

I.M.— agrar r-n, yalpi mahsulot qiymatining 3/4 qismini q.x. beradi. Dehqonchilik yetakchi oʻrinda. Hududining 1/10 qismidan koʻprogʻi haydaladi. Asosan, donli ekinlar ekiladi. Chorvachilik q.x.dan olinadigan mahsulot qiymatining 1/3 qismini beradi (mamlakatdagi mavjud chorvaning 10% i I.M.ga toʻgʻri keladi). Oziq-ovqat, toʻqimachilik, koʻnchilik sanoatlari rivojlangan. Mahalliy xom ashyo bazasida qora metallurgiya, energetika, mashinasozlik va b. tarmoqlar vujudga kelgan. Yogʻoch tayyorlanadi. Yakshidagi qogʻoz kti mamlakatdagi eng yirik qogʻoz k-tlaridan biridir. Pekin — Baotou t.y. I.m.ni Xitoyning shim.sharqi va sharqi b-n, Szinin — Erlyan t.y. Mongoliya bilan bogʻlaydi. [1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil