Allegoriya

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Allegoriya (majoz) - ramzning bir koʻrinishi boʻlib, voqea-hodisa yoki narsa-buyumning mavhum tushunchasi oʻrnida aniq tasvirni ifodalovchi ramziy soʻz (obraz)ni qoʻllash, yaʻni adabiy asarda oʻquvchiga noaniq boʻlgan tushunchani koʻpchilikka maʻlum boʻlgan narsalarga xos belgilar bilan ifodalash usuli.

Allegoriya (yun. allegoria — o‘zgacha ifodalash, kinoya, qochirim) — badiiy tasvir, obrazlilik turi; mavhum tushun-cha yoki g‘oyalarni muayyan narsa, voqea va hodisa orqali ifodalash. Mac, "to‘ti" so‘zining "gapdon", "bulbul" so‘zining "yaxshi qo‘shiq aytuvchi" ma’no ifodala-ri bo‘lsa, "bo‘ri", "tulki" so‘zlaridan "yomonlik", "yovuzlik", "ayyorlik"ni ifo-dalovchi salbiy ma’nolarda foydala-niladi. So‘z bilan obraz o‘rtasidagi aloqa o‘xshashlik yoki uyg‘unlikka asoslanadi (mas, qalb—sevgi). Sharq adabiyoti, o‘rta asrlar (Uyg‘onish davri) G‘arb adabiyotida barokko, klassitsizm ruhidagi san’atda A. vositasida yaratilgan obrazlar ko‘plab uchraydi (mas, adliya sohasida "adolat" tarozu ko‘tarib turgan ayol shaklida ifo-dalanadi).A. masal va ertaklarning ayrim tur-larida keng qo‘llaniladi (yana q. Majoz).[1]


Misol: tulki - ayyor va aldamchi kishi, boʻri - ochkoʻz, chumoli - zahmatkash kishi va hok.

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil