Zeta uzum navi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Zeta (veng.: Zéta) - texnik uzum navi. Vengriyada oq sharob ishlab chiqarish uchun yetishtiriladi.

Kelib chiqishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bu nav Vengriyaning Pech shahrida 1951-yilda Bouvier × Furmint navlarini payvandlash orqali hosil qilingan. Chatishtirishni selektsioner Ferents Kiray Oremus vino zavodida Oremus[1] [2] nomi bilan amalga oshirgan. 1990-yilda navni keng miqyosda yetishtirishga ruxsat berilgan. 1999-yili vengriyalik yozuvchi Geza Gardonining [2] „Koʻrinmas odam“ romani qahramoni Zeta sharafiga Zeta[3] deb oʻzgartirilgan.

Yetishtiriladigan hududi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Vengriyaning Tokaj-Hegyalya hududida yetishtiriladi[2].

Asosiy xususiyatlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bargi oʻrtacha kattalikda, uch yoki besh boʻlakli. Band chiqarish chuqurchasi yopiq, tomchi shaklidagi yoriqchali. Shingili kichik oʻlchamda, silindrsimon, shalviragan, kamdan-kam hollarda — oʻrtacha zichlikda. Rezavorlari yumaloq, toʻliq pishganida oltin rangda, quyoshga qarab turgan tomoni qahrabo tusda. Poʻsti yupqa, moʻrt. Magʻzi yengil, oʻziga xos xushboʻy hidli, sersuv. Shakar miqdori odatda juda yuqori, 22-27 % oraligʻida, ishqoriyligi standart. Serhosil, ayniqsa, payvandtag Furmint navi bilan qiyoslaganda. Erta-oʻrta pishar. Texnik yetuklik faol haroratlar yigʻindisi 2500-2600°C darajani tashkil etgan sentabr oyining oʻrtalariga toʻgʻri keladi. Bu nav payvandtag Furmintdan 5-6 hafta oldin yetiladi. Asosiy uzum kasalliklariga qarshi chidamlilik zaif. Yetarli himoya qilinmasa, chirish kasalligi kuchli ziyon yetkazadi, oidiumga unchalik emas. Noqulay iqlim sharoitida kulrang chirish kasalligiga ham koʻp uchraydi[3].

Qoʻllanilishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bu nav, garchi baʼzi sharob ishlab chiqaruvchilar quruq oshxona sharoblarini tayyorlash uchun foydalanishsa-da, tokaj vinolarini ishlab chiqarishda yordamchi vosita sifatida baholanadi[2], Baʼzan bir navli sharoblarni tayyorlash uchun ishlatishadi[2]. Bunday sharoblar oq mevalar (yashil olma, nok) qoʻshimchalari bilan ajralib turadi. Ushbu uzumdan tayyorlangan sharoblar uzoq saqlanishi mumkin[1][3].

Sinonimlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Oremus, Oremus.[1] [2]

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Jancis Robinson, Julia Harding, José Vouillamoz. Zéta // Wine Grapes — A complete guide to 1,368 vine varieties, including their origins and flavours (angl.). — Penguin Books, 2012. — ISBN 978-1-846-14446-2.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. 1,0 1,1 1,2 „Zeta Wine“ (en). Wine-Searcher (30-noyabr 2015-yil). 16-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-sentabr 2020-yil.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Wine Grapes 2012.
  3. 3,0 3,1 3,2 „Зэта (Zéta)“ (ru). Форум виноград (24-dekabr 2017-yil).