Xalonen Tarya

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

XALONEN (Halonen) Tarya (1943. 24.12, Xelsinki) — Finlyandiya davlat arbobi. Xelsinki universitetini tugatgan. Yuridik fanlari nomzodi (1968). Faoliyatini Finlyandiya talabalar milliy uyushmasi kotibligidan boshlagan. 1970-yillarda Finlyandiya kasaba uyushmalari markaziy tashkilotida advokat, Finlyandiya bosh vaziri huzurida parlament kotibi, 1979 yildan parlamentda Finlyandiya sotsialdemokratik partiyasidan deputat. 1985 yildan parlamentning ijtimoiy masalalar boʻyicha komissiyasi raisi, 1987 yildan Finlyandiya ijtimoiy taʼminot va sogʻliqni saqlash ikkinchi vaziri, adliya vaziri (1990—91), 1995 yildan tashqi ishlar vaziri. 2000 y. 6 fevral

dan Finlyandiya Respublikasi prezidenta. XALS, Gals (Hals) Frans (taxminan 1581—85, Antverpen — 1666.28.6, Xarlem) — golland rassomi, portret ustasi; Yevropa realistik sanʼatining yirik namoyandasi. X. ijodida burjua inqilobi gʻalabasidan keyin yuzaga kelgan golland sanʼatiga xos boʻlgan koʻtarinkilik, hayot zavqi va demokratizm oʻz aksini topgan; rassom boʻyoq dogʻlarini erkin qoʻllash orqali inson ruhiyatini tasvirlash koʻlamini kengaytirdi, koʻproq tasvirlanayotgan shaxsning ichki ruhiyatidagi yorkin lahzani badiiy muhrlashga intildi. 20-yillarda portretlar bilan bir qatorda janrli lavhalar ham yaratdi, muqaddas zotlar real hayotdan olingan oddiy odamlar qiyofasida tasvirlandi ("Yevangelist Luka", "Yevangelist Matfey", taxminan 1623—25 yillar), golland jamiyatidagi ijtimoiy tiplar obrazlari galereyasi yuzaga keldi ("V. van Xeytxeyzen", taxminan 1625—26; "Loʻli", "Mulat", taxminan 1630 va boshqalar). Guruh portretlar ustida izlangan rassom tasvirlariga hayotiylik va haqqoniylik baxsh etdi ("Avliyo Adrian oʻqchilar rotasi zobitlari guruh portreti", 1633; "Avliyo Georgiy oʻqchilar rotasi zobitlari", 1639 va boshqalar). 40-yillardan portretlarida psixologik holatlar chuqurlashdi ("Avliyo Yelizaveta kasalxonasi regentlari", 1641), asarlari koloritida kumusheimon kulrang tuslar ortib bordi. Soʻnggi davrlarda yaratilgan oq va qora ranglar keskinligiga asoslangan asarlarida chorasizlik va tushkunlik kayfiyatlari koʻzga tashlanadi ("Qariyalar uyi regentlari", 1664). X. ijodi Gʻarbiy Yevropa realistik sanʼatining choʻkqilaridan biri boʻlib qoldi. Shogirdlari orasida A. Brauer, akauka A. va I. Ostadelar, Ya. Sten va boshqa bor. Asarlarinint koʻp qismi Xarlemdagi X. muzeyida sakdanadi.