Tor (jism)

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Tor (lot. todus — qavariqlik, tugun) — yopiq doiraning shu doyra tekisligida yotuvchi va doirani kesmaydigan oʻq atrofida aylanishidan iborat jism. Mat.da bu jism sirti ham T. deyiladi va T2 koʻrinishida yoziladi. Topologik nuqgai nazardan T. ikkita aylananing toʻgʻri koʻpaytmasidan iborat va ikki oʻlchovli yevklid tekisligining kismi deb qaralsa, T. T2 toʻrt oʻlchovli yevklid fazosida tenglamalar yordamida beriladi. Mat.da ikki oʻlchovli T.dan tashqari p ulchovli T. tushunchasi ham kiritilgan. Bu tor kurinishida belgilanadi. U aylananing toʻgʻri koʻpaytmasiga gomeomorf kup xillikdir. Har bir aylananing moduli birga teng kompleks sonlar toʻplami sifatida karalsa, T. Li gruppasiga aylanadi.