Tayvan (orol)

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Tayvan, Formoza — Tinch okeandagi orol, Osiyoning jan.sharqiy qirgʻoqlari yaqinida, materikdan Tayvan boʻgʻozi orqali ajralgan. Maydoni 36 ming km². Maʼmuriy markazi — Taybey sh. Aholisi 22,3 mln. kishi (2001), 1 km² ga 621,7 kishi toʻgʻri keladi. Rasmiy til — xitoy (mandarin) tili. Aholi buddizm, daosizm va xristian dinlariga eʼtiqod qiladi. Pul birligi — yangi Tayvan dollari.

Tayvanning qirgʻoq chizigʻi tekis, sharqiy qismida Tayvanshan suvayirgʻich tizmasi oʻtgan. Gʻarbiy sohili tekislik. Shim.da bir necha soʻngan vulqon bor. Kuchli zilzilalar boʻlib turadi. Iqlimi shim.da subtropik, jan.da tropik, mussonli iqlim, yanvarning temperaturasi 15— 20°, iyulniki 25—30°. Yillik yogʻin 1500–2500 mm. Tez-tez tayfun boʻladi. Daryolari sersuv. Hududining yarmiga yaqini doim yashil oʻrmon bilan qoplangan, 3300 m dan baland qismi butazor va oʻtloqlar. Foydali qazilmalardan neft, tabiiy gaz, koʻmir qazib olinadi, oltingugurt konlari bor. Tekisliklarda sholi, choy, batat, shakarqamish, ananas va hokazo ekiladi. Tayvanliklar turli xil davlatlarga ham tarqalgan.