Tasmaniya

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Tasmaniya — Avstraliyaning jan.sharqiy qirgʻogʻi yaqinidagi orol. Materikdan Base boʻgʻozi orqali ajralgan. Atrofidagi orollar bilan Avstraliyaning Tasmaniya shtatini tashkil etadi. Shtat maydoni 68,4 ming km². Aholisi 470 ming kishi (2000), asosan, inglizavstraliyaliklar. Maʼmuriy markazi — Xobart sh. Orol qirgʻoklari qoyali, tik. Markaziy qismi oʻrmonlar, baland boʻyli oʻtlar bilan qoplangan plato, eng baland joyi 1617 m (Ossa togi). Iqlimi shim.da subtropik, jan.da moʻʼtadil nam iklim. Yiliga 600–2100 mm yogʻin yogʻadi. Daryolari sersuv va serostona. Tuproklari qoʻngʻir oʻrmon, togʻoʻtloqi sariq va qizil tuproq. Evkaliptli va igna bargli oʻrmonlar, oʻtloq va botqoqliklar bor. Hayvonot dunyosi Avstraliya zoogeografik oblastit mansub.

T. — mamlakatning sanoati rivojlangan shtatlaridan. Energiya koʻp talab etuvchi sanoat tarmoklari yetakchi oʻrinda. GES koʻp. Foydali qazilmalardan mis, temir, rux, qoʻrgʻoshin, qalay, oltin, mis, toshkoʻmir qazib olinadi. Yirik rangli metallurgiya korxonalari, sellyulozaqogʻoz, toʻqimachilik va oziqovqat sanoati korxonalari mavjud. Yogʻoch tayyorlanadi. Mineral oʻgʻitlar ishlab chiqariladi. Qishloq xoʻjaligida chorvachilik (koʻychilik, qoramol boqish) yetakchi oʻrinda. Dehqonchilikda, asosan, yemxashak ekinlari, donli ekinlardan bugʻdoy ekiladi. Sabzavotchilik, bogʻdorchilik bilan shugʻullaniladi. Asosiy porti — Xobart.

Orol 1642 yildagi A. Tasman ekspeditsiyasidan keyin yevropaliklarga maʼlum boʻlgan. 1788 yilda Angliya mustamlakasi deb eʼlon qilingan. 1853 yilgacha VanDimen Yeri, oʻsha yildan T. deb atalgan. 1815 yilda T.ga oʻzinioʻzi boshqarish huquqi berilgan. 1901 yilda Avstraliya Ittifoqi tuzilgach, T. uning tarkibiga shtat boʻlib kirdi.