Tartu universiteti

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Tartu universiteti - Estoniyadagi yirik va qad. oliy oʻquv yurti. Tarixi 1632 yil Tartuda tashkil etilgan va 1710 yilgacha faoliyat yuritgan Gustavian akademiyasidan boshlanadi. 1802 yil Derpt unti nomi bilan qayta ochilgan. 1893—1919 yillarda Yuryev unti deb nomlangan. 1919 yildan hozirgi nomda. 1918 yil Tartu universitetining Voronejga evakuatsiya qilingan boʻlimi negizida Voronej unti, 1946 yil unt boʻlimlari asosida Estoniya FA ning bir necha ilmiy tadqiqotlar instituta, 1951 yil Estoniya Qishloq xoʻjaligi akademiyasi tashkil topgan. Fizika, mat., kimyo, biol., tibbiyot, geogr., tarix, filol., iqtisodiyot, huquq, ped. va boshqa ixtisosliklar, shuningdek teologiya boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Bir nechta muammoli va soha laboratoriyalari, botanika bogʻi, muzeylari, kutubxonasi (3 mln.dan ortiq asar) mavjud. 7 mingdan ortiq talaba taʼlim oladi. "Ilmiy asarlar" nashr etadi. TARF — yogʻi olinmagan qatiqdan tayyorlanadigan mahsulot. T. tayyorlash uchun yangi soʻyilgan qoʻy yoki echki korni namakobda ivitilib, soʻngra ich tomoni qirib, yaxshilab yuvibtozalanib, puflab shishirilgan holda tayyorlab qoʻyiladi. Bahor — yoz mavsumida ivitilgan chuchuk qatiq 1—2 kun oralatib qoringa solinib, salqinroq joyda saqlanadi. Qorin toʻlganidan keyin ogʻzi magʻkam berkitilib, osib qoʻyiladi. Issiq taʼsirida qatiq zardobi qorin kapilyarlaridan bugʻlanib ketadi, qorinda esa mazali T. hosil boʻladi. T. asosan qishda isteʼmol qilinadi. Azaldan chorvadorlar tayyorlab kelgan. Oʻzbekistonning ayrim qishloklarida xonadonlarda hozir ham tayyorlanadi.