Tandir

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Tandirnon, somsa, kabob va kabi taomlarni yopib pishirish uchun qurilgan maxsus loy oʻchoq. Tandir yasash uchun echki yoki tuya juni, loyga qoʻshib qoriladi. Yaxshi pishitilgach, ustiga namakob sepib, latta bilan oʻrab qoʻyiladi. Bir necha soatdan keyin qayta tepib pishitiladi. Soʻng eni 20—30 sm, qalinligi 8—10 sm, uz. 80—90 sm atrofida boʻlakboʻlak parchalar tayyorlanadi va ulardan bir nechasini bir-biriga tikka qilib yopishtirib Tandir hosil qilinadi. Ayrim tandirsozlar tandir yasash uchun silindrsimon chuqur (qolip) qazib, shu chuqur devoriga tayyorlangan loy boʻlaklarini yopishtiradilar. Tandirning ichi namakob sepib silliqdanadi. Xonadonlarga quriladigan oʻrtacha tandirning ichki diametri 0,8 m chamasi, yerdan 0,8—1 m baland qilib oʻrnatiladi. Bundan kattaroq tandirlar novvoyxonalarga quriladi. Buxoro, Samarqandda tandir yerga yoki maxsus supaga ogʻzi tik qilib qurilsa, Fargʻona vodiysi va Toshkentda yotiq qilib oʻrnatiladi. Atroflariga tutun tortadigan va havo kiradigan teshik (10—15 sm li)lar qilinadi. Yangi qurilgan tandirning ichki devorlariga paxta yogʻi surkab, bir kecha-kunduz davomida olov yoqib qoʻyiladi. Jun pay qilinsa yopilgan nonning orqasiga kesak ilashmaydigan boʻladi. Tandir non yopishdan oldin shox-shabba, qurigan yantoq, gʻoʻzapoya kabi oʻtin bilan oqarguncha qizdiriladi (hozir gazlashtirilgan tandirlar ham uchraydi).