Stomatologik protezlash

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Stomatologik protezlash - stomatologiyaning tish toʻqimalarini tiklash, yoʻqotilgan tishlarni almashtirish, chaynash apparati tuzilishini va funktsiyasini tiklash bilan shugʻullanadigan boʻlimi.

Tarix[tahrir | manbasini tahrirlash]

Tishni protezlashni XVII-asr oxirida fransuz jarrohi Pyer Foshar ixtiro qilgan.[1] Foshar yoʻqolgan tishlarni almashtirishning koʻplab usullarini kashf etdi. U fil suyagidan protezlar yasagan. Foshar, shuningdek, tishlarning holatini toʻgʻrilash uchun breketlarni ixtiro qildi, ularni oltin sim va ipak iplardan yasagan. Fransuz farmasevti Aleksis Dyushato fransuz stomatologi Nikolya Dyubua de Sheman bilan birgalikda 1774-yilda birinchi chinni tishlarini yasagan.[2]

Protezlash turlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Tish protezlari uch turga boʻlinadi[3]:

  • Olinmaydigan protezlar. Olinmaydigan protezlarga tojlar, implantlar, koʻpriksimon protezlar va vinirlar kiradi. Olinmaydigan protezlar koʻpincha mavjud tishlarga biriktiriladi. Empirik qoida shundaki, har bir tish boshqa tishning chaynash bosimini oʻzlashtirishi mumkin. Ikki tishni almashtirish uchun ikkita tayanch tish kerak boʻladi.[4] Individual tish tojlari tish protezi boʻlib hisoblanmaydi, balki tishlarni saqlab qolish uchun xizmat qiladi, ammo tibbiy tizimda ular odatda moliyaviy nuqtai-nazarga koʻra tish protezlari safiga kiritiladi.
  • Olinadigan protezlar. Tishsiz jagʻlarni protezlash uchun ishlatiladi.
  • Kombinatsiyalashgan protezlash.

To'qimalarni tiklash[tahrir | manbasini tahrirlash]

2015-yilda Yaponiya fizika-kimy tadqiqotlari instituti tadqiqotchilari Tokio tibbiyot va stomatologiya universitetidagi hamkasblari bilan birgalikda sichqon toʻqimasidan bir nechta yangi tishlarni oʻstirishga, soʻngra hosil boʻlgan tishlarni sichqonchaning jagʻiga implantatsiya qilishga muvaffaq boʻlishdi.[5][6]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „Pierre Fauchard and Obturators“. fauchard.org. Qaraldi: 24-yanvar 2022-yil.
  2. „The Henry J. McKellops Collection in Dental Medicine“. beckerexhibits.wustl.edu. Qaraldi: 24-yanvar 2022-yil.
  3. „What is the prevalence of various types of prosthetic dental restorations in Europe?“. onlinelibrary.wiley.com. Qaraldi: 24-yanvar 2022-yil.
  4. „Crowns“. tetrismile.com. Qaraldi: 24-yanvar 2022-yil.
  5. „Multiplying teeth“. triken.jp. Qaraldi: 24-yanvar 2022-yil.
  6. „Functional tooth restoration utilising split germs through re-regionalisation of the tooth-forming field“. nature.com. Qaraldi: 24-yanvar 2022-yil.