Sovutlilar

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Sovutlilar, xitonlar (Loricata, Polyplacophora) — yonbosh nervli mollyuskalar sinfi.. Gavdasining uz. 0,5—35 sm, yassi va choʻziq yoki chuvalchangsimon; bosh, tana, yassi va keng oyoq boʻlimlaridan tashkil topgan. Chigʻanogʻi oʻzaro harakatchan qoʻshilgan 8 ta plastinkadan tashkil topgan. S tanasini qorin tomonga bukib, yumaloklanishi mumkin. Mantiya boʻshligʻi tor tirqishsimon; unda 6 dan 80 tagacha patsimon jabralari joylashgan. Oʻziga xos sezgi organi — estetlar chigʻanogʻini teshib oʻtadigan naychalarda joylashgan. Estetlar suv bosimini va yorugʻlikni sezish vazifasini bajaradi. 4turkumi, 1000 ga yaqin turi bor, asosan, Jan. yarim shar dengizlarida tarqalgan. Ayrim jinsli, kiprikli lichinkasi koʻp tukli halqalilar lichinkasiga oʻxshash tuzilgan; suvda erkin suzib yuradi. Voyaga yetgan S. suv tubida astasekin harakat qiladi, qirgʻoq yaqinida yashaydigan S. toshlarga mahkam yopishib oladi. Suvoʻtlar va datrit bilan oziklanadi. Ayrim turlarini mahalliy aholi isteʼmol qiladi.