Shveytsariya chalet uslubi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
Berlin yaqinidagi Klein Glienicke shahridagi Schweizerhaus, Ferdinand fon Arnim tomonidan ishlab chiqilgan, 1867-yil

Shveytsariya chalet uslubi (nemischa: Schweizerstil, norv.: Sveitserstil) — bu soʻnggi tarixshunoslikning meʼmoriy uslubi boʻlib, dastlab Shveytsariya va Markaziy Yevropaning Alp (togʻi) mintaqalaridagi qishloq uylaridan ilhomlangan. Uslub yogʻochdan yasalgan balkonlar va oʻyilgan bezaklar bilan bezatilgan keng koʻlamli tomlar va devorlar bilan tavsiflangan anʼanaviy qurilish dizaynlarini anglatadi. Belle Epoque davrida Germaniya, Avstriya-Vengriya, Italiya, Frantsiya va Skandinaviyada bu uslub keng tarqaldi[1][2].

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Norvegiyaning Krødsherad shahridagi Villa Fridxaym

Shveytsariya chalet uslubi 18 asr oxiri romantik davrda paydo — va 19-asr boshida, ingliz landshaft gʻoyalari Germaniya bogʻlar va turar-joy binolaridan ilhomlanib yaratilgan. Bu uslub qitʼada togʻlarda yashovchi odamlarning „oddiy hayoti“ bilan taassurot qoldirgan olijanob yer egalari tomonidan yuqori baholandi[3].

Chalet uslubi tez orada Harz togʻlari yoki Drezden hududi va unga tutash Shimoliy Chexiya mintaqasi kabi Germaniyaning Mittelgebirge landshaftlarida tarqaldi. „Zamonaviy“ qurilish uslubi sifatida u Binz yoki Heringsdorf kabi Boltiq dengizi qirgʻogʻidagi kurort arxitekturasiga ham taʼsir koʻrsatdi. Taxminan 1900-yilda dizayn elementlari koʻplab burjua oilaviy uylarini qurishda, shuningdek, Geynrix fon Ferstel kabi taniqli meʼmorlar tomonidan katta saroylar va mehmonxonalar qurishda ishlatilgan[4]. Uslub Yevropaning shimoliy va gʻarbiy qismidagi boy odamlarning turizmining birinchi toʻlqinlari bilan yanada ommalashdi va Yevropa va Shimoliy Amerikaning boshqa qismlarida, xususan Norvegiya, Islandiya va Gollandiya meʼmorchiligida va qishloq uylari arxitekturasida mashhur boʻldi. 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida Shvetsiya va Cincinnati (Ogayo shtati, AQSh)da ham qoʻlanildi. Chalet uslubining inglizcha namunalari orasida Entoni Salvinning Linkolnshirdagi Belton uyidagi qayiq uyi va Uayt orolidagi Osbourn uyidagi Shveytsariya yozgi uyi qirolicha Viktoriyaning bolalari uchun qurilgan[5].

Xususiyatlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Uslub quyidagi xususiyatlar bilan ajralib turadi:

  • keng kornisli toʻsiqlar
  • toʻsiqli tomlar
  • ochiq qurilish ayvonlari, shu jumladan katta chordoqlar
  • dekorativ oʻymakorlik va qoliplar
  • balkonlar
  • katta derazalar
  • havo taxtasi, odatda boʻyalgan, koʻpincha yorqin ranglarda

Galereya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shuningdek qarang[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Asqarov.Sh.J. Arxitektura tarixi. — Toshkent: 2009-yil
  2. Ryszard Rogiński. . Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych. ISBN 83-202-0796-7. 
  3. Dixon, RogerArchitecture: With a Short Dictionary of Architects and 251 Illustrations. Thames and Hudson, 1978.. ISBN 978-0-500-18163-8. 
  4. Staehli, Alfred M. (1984). "Restoration of an Antique Plaster Finish in the Portland City Hall, Oregon". Bulletin of the Association for Preservation Technology 16 (2): 44–50. doi:10.2307/1494001. 
  5. Vseobщaya istoriya arxitekturi /red. kollegiya/V 12 tomax. — M: 1970.

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]