SARS-CoV-2 beta shtammi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Beta shtamm[1][2], shuningdek B.1.351 liniyasi nomi bilan yuritiladi[1]. COVID-19ni keltirib chiqaradi. Mamlakat sogʻliqni saqlash boshqarmasi 2020-yil 18-dekabrda ushbu shtamm birinchi boʻlib oktabr oyida Janubiy Afrikaning Sharqiy Keyp viloyatidagi Nelson Mandela tumanida aniqlanganini ma'lum qildi[3][4][5]. Filogeografik tahlillar shuni koʻrsatadiki, bu shtamm Nelson Mandela ko'rfazida 2020-yil iyul yoki avgust oylarida paydo boʻlgan[6].

Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti ushbu shtammni ilmiy nomni almashtirish uchun emas, balki jamoatchilik uchun keng qoʻllaniladigan nom sifatida Beta shtamm deb etiketladi[7][8]. JSST buni xavotir uygʻotishga sabab boʻladi deb hisoblaydi[7].

Tadqiqotchilar va rasmiylarning ta’kidlashicha, ushbu kasallikning tarqalishi hech qanday asosiy tibbiy sharoitga ega bo‘lmagan yoshlar orasida yuqori bo‘lgan. Boshqa shtammlarga nisbatan bu holatlarda og‘ir kasallikka chalinish ehtimoli ko‘proq. Shuningdek, Janubiy Afrika Sog‘liqni saqlash vazirligi ushbu virus virusning boshqa shtammlariga qaraganda tezroq tarqalishi sababli mamlakatda COVID-19 pandemiyasining ikkinchi to‘lqini uchun harakatlantiruvchi kuch bo‘lishi mumkinligini ta’kidladi.

Gap virus boshoq glikoproteininig retseptor-bogʻlovchi domenida (RBD) boruvchi uchta mutatsiya haqida ketyapti: N501Y[11] (501 pozitsiyasida asparagin aminokislotasi (N) oʻrniga tirozin aminokislotasi (Y)[9]) K417N va E484K[10][11]. Bu mutatsiyalardan ikkitasi (E484K va N501Y) retseptor-bogʻlovchi domenning (RBD) retseptor-bogʻlovchi motivida (RBM) joylashgan[12].

olti mamlakat mutaxassisslari ishtirokida ushbu shtamm ustida tadqiqot olib borilgan. Unda 2020-yil 5-mart va 10-dekabr kunlari orasida Janubiy Afrikada to‘plangan 2882 ta SARS-CoV-2 genomini tahlil qilingan. Shtammning boshoqli oqsilida sakkizta mutasiya aniqlangan. Biroq ular hali to‘liq o‘rganilmagan. Olimlarning aytishicha, izlanish davomida 501Y.V2’ning boshqa shtammlardan farqi inson organizmiga osonroq kirib borishi hamda immunitet tizimidan qocha olishida namoyon bo‘lgan[13].

Bu shtammning xususiyati ham shundaki, mazkur shtammni yuqtirgan odamlarda kasallik birdaniga boshlanib, jadal kechadi va qisqa muddatda o‘pkaning katta sohalarini jarohatlaydi. Shu bois kasallik boshqa shtammlarga nisbatan og‘irroq kechadi[14]

Oksford immunologi Ser Jon Bellning ta’kidlashicha, Janubiy Afrikadagi yangi shtamm vaktsinalarga chidamli boʻlishi mumkinligi sababli „katta savol“ tug‘diradi va shu bilan umidlarni yoʻq qiladi va ularni qoʻrquv bilan almashtiradi[15].

Tarixi[tahrir]

KwaZulu-Natal Universiteti Innovatsiya va ketma-ketligini o'rganish platformasi (KRISP) boshchiligidagi bir guruh genomistlar yangi variantni aniqladi[16]. Ushbu genom butun ketma-ketlik bilan topildi. Ushbu liniyadan bir nechta genomik ketma-ketliklar GISAID maʼlumotlar bazasiga yuborildi[17].

23-dekabr kuni Buyuk Britaniyaning Sogʻliqni saqlash vaziri Matt Hancock Janubiy Afrikadan Buyuk Britaniyaga sayohat qilgan ikki kishi Beta shtamm (501.V2) bilan kasallanganligini eʼlon qildi[18]. 28-dekabrda bu shtamm Shveytsariyada ikki kishida[19] va Finlyandiyada bir kishida aniqlangan[20]. 29-dekabrda Janubiy Afrikadan Yaponiyaga borgan mehmonda[21] va Avstraliyaning Kvinslend shahrida boʻlgan chet el sayohatchisida ham kuzatilgan[22]. 30-dekabrda Zambiyada[23], 31-dekabrda Fransiyada Janubiy Afrikadan qaytayotgan yoʻlovchida aniqlandi[24]. 2021-yil 2-yanvarda ushbu shtammning birinchi holati Janubiy Koreyada aniqlandi[25]. Avstriya 4-yanvar kuni ushbu shtammning birinchi holati va Alfa shtammining toʻrtta holati haqida xabar berdi[26].

Manbalar[tahrir]

  1. 1,0 1,1 „GISAID - hCov19 Variants“. www.gisaid.org. Qaraldi: 21-Iyul 2021-yil.
  2. „Tracking SARS-CoV-2 variants“(ingl.). www.who.int. Qaraldi: 1-Iyun 2021-yil.
  3. „SA reaches grim milestone of 1 million Covid-19 cases“(ingl.). www.iol.co.za. Qaraldi: 29-Dekabr 2020-yil.
  4. „Covid: South Africa passes one million infections as cases surge“ (en-GB), BBC News (28-Dekabr 2020-yil).
  5. „South Africa announces a new coronavirus variant“. The New York Times (18-Dekabr 2020-yil). — „N501Y...has been found in other countries, including the United Kingdom“. Qaraldi: 20-Dekabr 2020-yil.
  6. Houriiyah Tegally. „Emergence and rapid spread of a new severe acute respiratory syndrome-related coronavirus 2 (SARS-CoV-2) lineage with multiple spike mutations in South Africa“, medrxiv (22-Dekabr 2020-yil). Qaraldi: 10-Mart 2021-yil. „Spatiotemporal phylogeographic analysis suggests that the 501Y.V2 lineage emerged in early August (early July – end August 2020, 95% highest posterior density) in Nelson Mandela Bay.“.
  7. 7,0 7,1 „Tracking SARS-CoV-2 variants“(ingl.). www.who.int. Qaraldi: 1-Iyun 2021-yil.
  8. TIMESOFINDIA.COM. „Explained: Why WHO named Covid-19 variants first found in India as 'Kappa' and 'Delta'“. The Times of India (2-Iyun 2021-yil). Qaraldi: 2-Iyun 2021-yil.
  9. „Nomenclature and Symbolism for Amino Acids and Peptides“. https://web.archive.org/. Qaraldi: 9 октября 2008.
  10. „Statement of the WHO Working Group on COVID-19 Animal Models (WHO-COM) about the UK and South African SARS-CoV-2 new variants (PDF), World Health Organization“.
  11. Derek Lowe 22 December, 2020. „The New Mutations“(aniqlanmagan). In the Pipeline (22-Dekabr 2020-yil). Qaraldi: 5-Yanvar 2021-yil.
  12. Science Media Centre“(aniqlanmagan). Qaraldi: 5-Yanvar 2021-yil.
  13. „Олимлар «Жанубий Африка» штаммининг ўзига хос хусусияти ҳақида қўшимча маълумот берди“. Bugun.uz. Qaraldi: 2021 йил 9 март.
  14. „«Бу штамм қисқа муддатда ўпканинг катта қисмини жароҳатлайди». ССВ ходими коронавируснинг «африканча» штамми ҳақида“. Bugun.uz. Qaraldi: 2021 йил 26 апрель.
  15. Knapton, Sarah. „South African variant may evade vaccines and testing, warn scientists“. The Telegraph. Qaraldi: 4-Yanvar 2021-yil.
  16. „South African scientists who discovered new Covid-19 variant share what they know“. www.theconversation.com. Qaraldi: 1-Mart 2021-yil.
  17. Not stated. „COVID-19 GISAID Acknowledgement Threat Assessment UK variant“. ecdc.europa.eu. GISAID (20-Dekabr 2020-yil). — „EPI_ISL_678594, EPI_ISL_678596, EPI_ISL_678597. Netcare. KRISP, KZN Research Innovation and Sequencing Platform. Giandhari J, Pillay S, Lessells R, Chimukangara B, Mdlalose K, York D, Khan S, Tegally H, Wilkinson E, de Oliveira T.“. Qaraldi: 29-Dekabr 2020-yil.
  18. „South African Covid-19 variant has reached the UK, says Matt Hancock“, The Guardian (23-Dekabr 2020-yil).
  19. „South African Covid variant discovered in Switzerland“. BusinessInsider. Qaraldi: 29-Dekabr 2020-yil.
  20. „Update: New UK, South African variant Covid strains detected in Finland“. Yle News. Qaraldi: 29-Dekabr 2020-yil.
  21. „South African coronavirus variant found in Japan“(aniqlanmagan). News24. Qaraldi: 29-Dekabr 2020-yil.
  22. „First case of 'more contagious' coronavirus strain detected in Australia“. 9 News (29-Dekabr 2020-yil).
  23. „Second COVID-19 wave confirmed in Zambia“. Xinhua News Agency (30-Dekabr 2020-yil).
  24. „France detects first case of South African strain of Covid-19“, France24 (31-Dekabr 2020-yil).
  25. „남아공 '변이 코로나' 첫 국내 확인…영국발 변이도 4건 추가“(kor.), Donga Ilbo (2-Yanvar 2021-yil).
  26. „British, South African corornavirus mutations detected in Austria“, Reuters (4-Yanvar 2021-yil).