Rim huquqi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qadimgi Rim
Roman SPQR banner.svg

Bu andoza bir qismdan iboratdir:
Siyosat va hukumat:
Qadimgi Rim


Periode

Rim qirolligi
Mil. av. 753Mil. av. 509
Rim respublikasi
Mil. av. 509Mil. av. 27
Rim imperiyasi
Mil. av. 271453
Trapezund imperiyasi
12041461
Prinsipat
Dominat
Xronologiya

Rim konstitutsiyasi

Rim qirolligini konstitutsiyasi
Rim respublikasining konstitutsiyasi
Rim imperiyasining konstitutsiyasi
Kechki Rim imperiyasining konstitusiyasi
Qadimgi Rim konstitutsiyasining tarixi
Senat
Majlis
Magistratlar

Oddiy magistratlar

Konsul
Pretor
Kvestor
Promagistrat

Edil
Tribun
Senzor
Rim gubernatori

Oliy magistratlar

Diktator
Otliq sarkardasi
Harbiy tribun

Podshoh
Triumvirat
Desemvir

Unvonlar va izzatlar
Imperator

Legat
Duks
Officium
Prefekttus
Vikarius
Vigintiseksviri
Liktor

Harbiy magistr
Imperator
Princeps Senatus
Buyuk pontifik
Avgust
Sezar
Tetrarxiya

Presedent va qonun

Rim huquqi
Imperium
Mos maiorum
Kollegialik

Rim fuqaroligi
Auctoritas
Cursus honorum
Senatus consultum

Senatus consultum ultimum
Majlislar

Senturiat majlis
Kuriat majlis

Plebey kengashi
Tribut majlisi

Rim huquqi — Qad. Rim huquq tizimi. Xususiy huquq va umumiy huqukni uz ichiga olgan. Unda mulkiy munosabatlar, ashyoviy huquqlar, turli bitimlar, shartnomaga asoslangan va asoslanmagan majburiyatlar, meros huquqi va boshqa masalalarga oid qoidalar mukammal ishlab chiqilgan. Rim imperiyasining yuksalishi, uning boshqa davlatlarni bosib olishi bilan faqat rimliklarga tegishli boʻlgan bu qonunqoidalar talabga javob bermay qoʻydi. Buning ustiga nafakat Rimda, shuningdek, Yevropa mamlakatlarida ham tovarpul munosabatlarining jadal rivojlanishi, birinchi galda, turli davlatlar fuqarolari oʻrtasidagi mulkiy, savdosotiq munosabatlariga tegishli qoidalarni qayta koʻrib chikishni talab qilardi. Bu yangi Rim huquqi tarkibida xalqlar huquqi tizimining paydo boʻlishiga olib keldi. Ushbu huquq rimliklar va rimlik boʻlmagan shaxslar urtasidagi munosabatlarga tatbiq qilindi, Rim xususiy huquqi xususiy mulkchilikka asoslangan jamiyatning mumtoz huquqi hisoblangan. Koʻpgina mamlakatlar Rim huquqidan namuna olganlar.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil