Raketa

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Raketa (ital. rocchetta — pirpirak) — maxsus raketa yonilgʻisi (ish jismi) yonganda paydo boʻladigan kuch taʼsirida sarakatlanadigan uchuvchi apparat. Raketa yonilgʻisi turiga koʻra, qattiq yoqilgili va suyuq yonilgʻili xillarga boʻlinadi. Boshqariladigan va boshqarilmaydigan xillari bor. Boshqariladigani uchib ketayotganda oʻz yoʻnalishini (trayektoriyasini) oʻzgartirishi mumkin. Bir bosqichli va koʻp bosqichli R.lar bor. Koʻp bosqichli R. zaxira yonilgʻi solingan bulma, dvigatel qurilmasi, yonilgʻi berish tizimi, boshqarish organlari, apparatlari va boshqalardan iborat. U raketaning maʼlum bosqichda uchishini taʼminlaydi. Yonilgʻi zahirasi tugagach, birinchi bosqich R.ning uchishda davom etadigan boshqa bosqichlaridan ajraladi. R.ning boshlangʻich (start) massasi bir necha ming tonnagacha boʻlishi mumkin. R. harbiy ishda va kosmonavtikada qoʻllanadi. R. maxsus uchirish qurilmalaridan uchiriladi. R. harbiy maqsadlarda, kosmosda, i.t. ishlarida, xoʻjalik ehtiyojlari uchun ishlatiladi. Kosmik R.larning yaratilishi rus olimlari K.E.Siolkovskiy, N.I.Kibalchich, FL.Sander, V.P.Ptushko, S.P.Korolyov, chet el olimlari R.Goddard, G.Obert va boshqa nomi bilan bogʻliq.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil