Qalay oʻlati

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Qalay oʻlati — oq qalayning kulrang qalayga shakl oʻzgarishi ((5—>a). Odatdagi oq qalay kulrang qalayga (13,2° dan yuqori trada) aylanganda hajmi (25% ga) kengayib (R8p ning zichligi a8p nikiga qaraganda katta), kukunga aylana boshlaydi. Bu hodisa Q.oʻ. deyiladi. Qalayli buyumlarning sovuqda yemirilib, kukunga aylanib ketishining (—33° da Q.oʻ. ayniqsa tezlashadi) sababi ana shu. Qoʻrgʻoshin va boshqalar koʻpgina aralashmalar Q.oʻ.ni toʻxtatadi. Yonilgʻi idishlarning qalay bilan kavsharlangan joyidagi qalayning "qalay oʻlati"ga uchrab yemirishi natijasida Janubiy qutbda R.Skott ekspeditsiyasi 1912 yilda halok boʻlgan.