Qalam

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Rangli qalamlar.

Qalam yog‘och (ba’zan qog‘oz yoki plastmassa) silindr va uning ichiga solingan pigment va gil aralashmali yoki grafitli yozuv yoki chizuv qurolidir. Ruchkalardan farqli o‘laroq, tarkibida suyuq bo‘yoq bo‘lmaydi.

Qalam — 1) xat yozish, rasm solish, chizma chizish uchun ishlatiladigan chizmachilik quroli; yogʻoch yoki metall qobiq ichiga olingan moʻrt (sinuvchan) material (koʻmir, qoʻrgʻoshin, grafit, quruq boʻyoqdan qilingan oʻzak). Qadimda xalqlar, shu jumladan, Sharq xalqlarida xattotlar siyoh bilan yoziladigan qamish Q.lardan foydalanishgan. Dastlabki Q. Italiyada qora slanets loyidan 14-asrda qilingan, grafit Q. 16-asrdan rasm boʻlgan. Fransuz olimi N.Kante 1790 yilda grafit sterjenli yogʻoch Q.ni ixtiro qilgan. 19-asrning 2-yarmida mexanik (sterjeni qisib qoʻyiladigan) yoki avtomatik (sterjeni burab chiqariladigan) Q. paydo boʻldi va 20-asrda keng tarqaldi. Q. oʻzagining qattiqlik darajasi boʻyicha yumshoq (ruscha belgilanishi M), qattiq (T) va oʻrtacha qattiq (MT) turlarga boʻlinadi. Q. qora va boshqalar turli ranglarda sanoat korxonalarida ishlab chiqariladi. Q. chizmachilik, rassomlik, loyihachilik, grimchilik, pardozandoz, duradgorlik va boshqalar sohalarda ishlatiladi; 2) sirtlarga oʻyib gul (naqsh) solishda va haykaltaroshlikda qoʻllanadigan metall asbob.