Obyekt

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

Obyekt (lot. objectum — narsa, anjom) — falsafiy toifa, epistemologiya doirasida haqiqatda mavjud boʻlgan, kuzatuv (oʻrganish) jarayonining va subyektning (kuzatuvchining) eʼtibori qaratilgan predmet, voqea, hodisadir.

Obyekt (lotincha: objectum — narsa) — subʼyektga qarama-qarshi boʻlgan hamda insonning amaliy va bilish faoliyati qaratilgan obyektiv reallik. Obyekt inson va uning ongidan mustaqil obʼyektiv reallik boʻlib, uni bilayo-tgan individ uchun jamiyat tarixiy taraqqiyoti jarayonida hosil qilingan faoliyat, til va ilm tarzida namoyon boʻladi. Obyektni 2 turga: nazariy va empirik obyektga boʻlish mumkin. Lekin ular faoliyatning har xil sohasi emas. Baʼzida nazariy bilishning predmetlari (mas, ideal gazlar va boshqalar) obyekt sifatida real mavjud boʻlmay, balki obyektning empirik bilimda qamrab boʻlmaydigan tomonlarini koʻrsatish usuli hisoblanadi. Masalan, atomlar, elementar zarrachalar kabi nazariy obyektlar ontologik jihatdan, asosan, makrojismlardan farq qilmaydi: hamma hollarda ham nazariy obyekt haqidagi bilimdan empirik obyektlarni tushuntirish uchun foydalaniladi. Har qanday holatda ham empirik bilishdan nazariy bilish sari borish muayyan obyektdan uzoqlashish emas, balki obyektning empirik yoʻl bilan aniq anglash mumkin boʻlmagan haqiqiy mazmunini chuqur nazariy aks ettirish usulidir.[1]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil