Kontent qismiga oʻtish

Murraya paniculata

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Apelsin yasemin
Gullar va barglar
Ilmiy tasniflash
O‘simliklar
Yuksak oʻsimliklar
Gulli oʻsimliklar
Ikki urugʻpallalilar
Rosids
Sapindales
Rutaceae
Murraya
M. paniculata
Binar nomi
Murraya paniculata

Sinonimlar
  • Camunium exoticum (L.) Kuntze
  • Chalcas cammuneng Burm.f.
  • Chalcas exotica (L.) Millsp.
  • Chalcas intermedia M.Roem.
  • Chalcas japanensis Lour.
  • Chalcas paniculata L.
  • Chalcas sumatrana M.Roem.
  • Connarus foetens Blanco
  • Connarus santaloides Blanco
  • Murraya exotica L.
  • Murraya omphalocarpa Hayata
Gul detallari

Murraya paniculata, odatda apelsin yasemin, apelsin jessamin, xitoy qutisi yoki soxta apelsin deb nomlanuvchi[2] Rutaceae oilasiga mansub buta yoki kichik daraxt turi boʻlib, Janubiy Osiyo, Janubi-Sharqiy Osiyo va Avstraliyada o‘sadi.

Tavsif[tahrir | manbasini tahrirlash]

Murraya paniculataning bo‘yi 7 m (23 ft)gacha o‘sadi. Barglar yaltiroq yashil, uzunligi 25–100 mm (0.98–3.94 in) kengligi 12–50 mm (0.47–1.97 in)

Gullari xushboʻy. Uzunligi taxminan 1 mm (0.039 in), beshta gulbargdan iborat. Gullash iyundan martgacha (Avstraliyada) sodir boʻladi va mevasi oval, yaltiroq, toʻq sariq-qizil, ichida uzunligi 12–14 mm (0.47–0.55 in) boplgan zich tukli urugʻlar joylashgan[3][4][5][6].

Tarqalishi va yashash joyi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Murraya paniculata tropik oʻrmonlarda oʻsadi, koʻpincha tokzorlarda, shu jumladan plyajlar orqasida pastki qavatli buta sifatida yetishtiriladi. Uning vatani Janubiy va Janubi-Sharqiy Osiyo, Xitoy va Avstraliya, tarqalish hududi Pokistondan Hindiston, Shri-Lanka va janubiy Xitoy orqali Tayvan, Filippingacha choʻzilgan[7][8][9][10]. Tur boshqa joylarda, baʼzida Tinch okeanidagi koʻplab orollarda invaziv begona oʻtga aylangan[11]. Kvinslendda u Kvinslend janubi-sharqidagi eng invaziv oʻsimlik turlaridan biri hisoblanadi[12].

Foydalanish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Murraya paniculata har qanday tuproqqa chidamliligi (M. paniculata gidroksidi, loyli, qumli, kislotali va qumloq tuproqlarda oʻsishi mumkin) tufayli manzarali daraxt yoki toʻsiq sifatida oʻstiriladi. Oʻsimlik yil davomida gullaydi va asalarilarni oʻziga tortadigan kichik, xushboʻy gul toʻdalarini hosil qiladi, mevalar esa mayda qushlarni oʻziga jalb qiladi[13].

Tarqatish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Apelsin jessamin urugʻlari bilan jinsiy yoʻl bilan koʻpayadi. Mevalar qushlar tomonidan isteʼmol qilinadi, keyin ular urugʻlarni tarqatadi. Bundan tashqari, mayin daraxt kurtaklari bilan jinssiz koʻpaytirilishi mumkin[14].

Kasalliklar[tahrir | manbasini tahrirlash]

M. paniculata tuproq nematodalari, tarozilar, mogʻor va oq chivinlarga nisbatan ta‘sirchan[15].

Galereya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Murraya paniculata. Australian Plant Census. Retrieved 28 July 2020.
  2. F.A.Zich. Murraya paniculata. Australian Tropical Rainforest Plants Edition 8 (RFK8). Centre for Australian National Biodiversity Research (CANBR), Australian Government (2020). Qaraldi: 2021-yil 24-iyun.
  3. F.A.Zich. Murraya paniculata. Australian Tropical Rainforest Plants Edition 8 (RFK8). Centre for Australian National Biodiversity Research (CANBR), Australian Government (2020). Qaraldi: 2021-yil 24-iyun.
  4. Flora of Australia Mabberley: . Canberra: Australian Biological Resources Study, 2013 — 502–503 bet. 2020-yil 29-iyulda qaraldi. 
  5. Gilman. Murraya paniculata (en). Institute of Agricultural and Food Sciences, University of Florida (1999-yil oktyabr). Qaraldi: 2022-yil 6-sentyabr.
  6. Murraya paniculata. Queensland Government - Weeds of Australia. Qaraldi: 2020-yil 29-iyul.
  7. Kamuning. Stuartxchange. Qaraldi: 2021-yil 21-noyabr.
  8. Flora of Australia Mabberley: . Canberra: Australian Biological Resources Study, 2013 — 502–503 bet. 2020-yil 29-iyulda qaraldi. 
  9. Murraya paniculata. Plants of the World Online. Qaraldi: 2020-yil 29-iyul.
  10. Murraya paniculata. Northern Territory Government. Qaraldi: 2020-yil 29-iyul.
  11. Murraya paniculata. Institute of Pacific Islands Forestry. 2023-yil 1-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 29-iyul.
  12. Murraya paniculata. Queensland Government - Weeds of Australia. Qaraldi: 2020-yil 29-iyul.
  13. Gilman. Murraya paniculata (en). Institute of Agricultural and Food Sciences, University of Florida (1999-yil oktyabr). Qaraldi: 2022-yil 6-sentyabr.
  14. Gilman. Murraya paniculata (en). Institute of Agricultural and Food Sciences, University of Florida (1999-yil oktyabr). Qaraldi: 2022-yil 6-sentyabr.
  15. Gilman. Murraya paniculata (en). Institute of Agricultural and Food Sciences, University of Florida (1999-yil oktyabr). Qaraldi: 2022-yil 6-sentyabr.