Carl Linnaeus

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Carl Linnaeus (Carl von Linné)
Carl von Linné, Alexander Roslin chizgan portret, 1775.
Carl von Linné, Alexander Roslin chizgan portret, 1775.
Tavalludi 23-may, 1707-yil(1707-05-23)
Rosxult, Shvetsiya
Vafoti 10-yanvar, 1778-yil(1778-01-10)
(70 yoshda)
Uppsala, Shvetsiya
Istiqomat joylari Shvetsiya
Vatani Shvetsiya
Sohasi Botanika
Biologiya
Zoologiya
Alma mater Lund universiteti
Uppsala universiteti
Mashhur ishlari Taksonomiya
Ekologiya
Botanika
Dini Luteran

Carl Linnaeus (shved tilidagi asl ismi Carl Nilsson Linnæus, 23-may, 1707 – 10-yanvar, 1778) — binominal nomenklaturaga asos solgan shved botanigi, zoologi va shifokori boʻlgan. U zamonaviy taksonomiya va ekologiyaning otasi deb ataladi. Uning ishlarining asosiy qismi lotin tilida yozilgan boʻlib, lotinchada uning ismi Carolus Linnæus deya, 1761-yildan soʻng Carolus a Linné deb yozilgan.

LINNEY (Linne, Linnaeus) Karl (1707.23.5, Rosxult - 1778.10.1, Upsala) — shved tabiatshunosi. Shvetsiya FA akad. va uning birinchi prezidenta (1739 y.dan), Parij FA akad. (1762 y.dan). Lund va Upsala un-tlarida oʻqigan, Upsala unti prof. (1741 y.dan). Oʻsimlik va hayvonlarning zamonaviy sistematikasiga asos solgan, binar nomenklaturani fanga kiritgan. L. turni ikki nom, yaʼni tur va urugʻ (turkum) nomi bilan atashni taklif etgan; sinf, turkum (tartib), urugʻ (turkum), tur va variatsiya tushun-chalarini anikdab bergan. L. 1500 oʻsimlik turlarini tavsiflab berdi. Oʻsimliklarni 24 sinf, hayvonlarni 6 sinf (sut emizuvchilar, qushlar, amfibiyalar, baliklar, chuvalchanglar va hasharotlar)ga ajratadi. Amfibiyalarga suvda va quruqlikda yashovchilar hamda sudralib yuruvchilarni kiritadi. Odamni hayvonlar sistemasi (sut emizuvchilar sinfi, primatlar turkumi)ga kiritish oʻsha davrda hukmron boʻlgan dunyoqarashlarga zid edi. L. sistemasi kup xususiyatlarga kura, sunʼiy bulsa ham oʻz davrida katta ijobiy ahamiyat kasb etdi. U 10000 dan ortiq usimlik, 4200 dan ortiq hayvon turlarini tavsiflab berdi. L. tibbiyot, oʻsimliklarning iqlimga moslanishk va b. masalalarga bagʻishlangan bir qancha asarlar yaratdi. Upsala sh.da Gʻarbiy Yevropada eng yaxshi hisoblangan botanika bogini tashkil etdi. [1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil