Erkin kurash — versiyalar orasidagi farq

Jump to navigation Jump to search
244 bayt qoʻshildi ,  7 yil oldin
qisqa izoh tahrirlanmadi
(Maqolaga matn qoʻshildi)
| davomchilar = Buvaisar Saytiyev, Aleksander Medved, Arsen Fadzayev, [[Artur Taymazov]], Reza Yazdani, Dave Schultz
}}
Erkin kurash - ({{lang-en|Freestyle wrestling}}, {{lang-fr|Lutte libre}}) yakkakurash sport turlaridan biri. Ikki sportchining bir nechta sport usullari orqali bajaradigan harakatlari orqali bahslashiladi. [[Yunon-rum kurashi]]dan farqli o'laroq bu sport turida sportchini oyoqlaridan ushlab usul qo'llash mumkun. Erkin kurash zamonaviy Olimpiada Oʻyinlari start olgan [[1896]]-yildan buyon dasturda boʻlib kelgan.
 
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi -->
'''Erkin kurash''' — [[sport]] turi, ikki kishi (sportchi)ning belgilangan qoidalar asosida gʻoliblik uchun olishuvi. E.k.Erkin kurash musobaqalari diametri 9 m (yoki oʻlchami 12x12 m) sport maydonida oʻtkaziladi. Erkaklar 55, 60, 66, 74, 85, 97 va 120 kg , ayollar 48, 52, 57, 63, 70, 78 va 78 kg dan ziyod vazn toifalarida kurashadilar. Musobaqalashish vaqti 2 min.danminutdan 3 davra, davralar orasidagi tanaffus 30 sek.dansekunddan. E.k.daErkin kurashda siltab tortish, qayirib va aylantirib tashlashga, oyoq qismidan ushlab usullar bajarishga ruxsat etiladi. Bajarilgan usullar 5 (sof gʻalaba), 4 (texnik ustunlik yoki chetlatish), 3, 1 ochko bilan baholanadi. Gʻolib toʻplagan ochkolariga koʻra aniqlanadi. Agar qurashchilardan biri 5 ochkoga mos usul bajarsa, 1, 2-davrada ketmaket gʻolib deb topilsa, raqibidan 6 ochko farq bilan oʻzib ketsa, shuningdek, hakamlar, murabbiylar va shifokorlar qaroriga koʻra ham olishuv muddatidan oldin toʻxtatiladi.
==Tarix==
 
Qadimdan koʻplab xalqlarning milliy kurash turlarida hozirgi E.k.daErkin kurashda qoʻllaniladigan usullar boʻlgan (q. qarang:[[Kurash]]). Yunonistonda[[Yunoniston]]da oʻtkazilgan olimpiada oʻyinlari dasturiga mil.av. 708 yildan boshlab E.k.gaErkin kurashga oʻxshash kurash musobaqasi kiritilgan. E.k.ningErkin kurashning zamonaviy qoidalari 19-asrning 2-yarmida [[Buyuk BritaniyadaBritaniya]]da ishlab chiqilgan. 1894 yilda AQShning[[AQSh]]ning [[SentLuis]] shahrida ilk yirik musobaqa tashkil qilingan. E.k.Erkin kurash musobaqalari 1904 yildan [[Olimpiada oʻyinlari|zamonaviy olimpiada oʻiinlarioʻyinlari]] dasturidan oʻrin olgan. E.k.oʻyinlari va [[Yunon rum kurashi|yunonrum kurashi]] turlarini rivojlantirish maqsadida [[1912 ]]-yilda Xalqaro havaskor qurashchilarkurashchilar assotsiatsiyasi (GʻNAFINA) tuzilgan, unga 154 davlat ([[Oʻzbekiston]] 1992 -yildan) aʼzo (2004). E.k.Erkin kurash boʻyicha 1951 -yildan erkaklar, 1995 -yildan ayollar oʻrtasida jahon chempionatlari oʻtkazib kelinadi.
==Oʻzbekistonda E.k.Erkin 20-asrning 50-y.kurash==
 
laridanOʻzbekistonda Erkin kurash 20-asrning 50-yillaridan ommalasha boshladi. 1956 yildan erkaklar, 2003 yildan ayollar oʻrtasida Oʻzbekiston chempionatlari oʻtkazilayapti. 20-asrning 90-y.laridanyillaridan "Mustaqillik kubogi" Granpri musobaqasi, yoshlar oʻrtasida jahon chempionati kabi nufuzli musobaqalarning tashkil etilayotgani mamlakatda E.k.ningOʻzbekistonda Erkin kurashning rivojlanishiga zamin yaratdi. Kursat Ablayev, Georgiy Vanyuxin, Aleksandr Gorelik, Qoʻldosh Asraqulov, [[Obid Nazirov]], Rahmonberdi Ahmedov, [[Salim Abduvaliyev]], Maʼmur Roʻziyev kabi murabbiylar rahbarligida Leonid Shipilev, [[Arsen Fadzayev]], Maxarbek Xadarsev, Ruslan Xinchagov, Ramil Ataulin, Adham Ochilov, [[Dilshod Mansurov]], [[Magomed Ibragimov]], [[Artur Taymazov]] singari E.k.chilarerkin kurashchilar olimpiada va Osiyo oʻyinlarida, jahon va Osiyo chempionatlari hamda boshqa nufuzli musobaqalarda gʻolib chiqishgan. Konstantin Mixaylov, Ravil Biktyakov, Tohir Gʻulomov kabi oʻzbekistonlik hakamlar xalqaro E.k.erkin kurash musobaqalarini boshqarishadi. Respublikadagi 715 ta sport maktabi va toʻgarakda 286 murabbiy qoʻl ostida 8780 kishi E.k.erkin kurash bilan shugʻullanadi. Ulardan 4807 nafari sport darajasi va unvoniga ega (2004).
Oʻzbekistonda E.k. 20-asrning 50-y.
[[Oʻzbekiston]] oʻzi ishtirok etishga muvaffaq boʻlgan 5 ta Yozgi Olimpiada Oʻyinlarida jaʼmi 20 ta medal olgan boʻlsa, shundan 7 tasi (4 ta oltin va uchta kumush) kurashchilari hissasiga toʻgʻri keladi.<ref>[http://www.bbc.co.uk/uzbek/sport/2013/03/130305_cy_wrestler_on_hunger_strike.shtml Очлик амалиёти: ‘Кураш Олимпия дастурида қолсин’]</ref>
 
laridan ommalasha boshladi. 1956 yildan erkaklar, 2003 yildan ayollar oʻrtasida Oʻzbekiston chempionatlari oʻtkazilayapti. 20-asrning 90-y.laridan "Mustaqillik kubogi" Granpri musobaqasi, yoshlar oʻrtasida jahon chempionati kabi nufuzli musobaqalarning tashkil etilayotgani mamlakatda E.k.ning rivojlanishiga zamin yaratdi. Kursat Ablayev, Georgiy Vanyuxin, Aleksandr Gorelik, Qoʻldosh Asraqulov, Obid Nazirov, Rahmonberdi Ahmedov, Salim Abduvaliyev, Maʼmur Roʻziyev kabi murabbiylar rahbarligida Leonid Shipilev, Arsen Fadzayev, Maxarbek Xadarsev, Ruslan Xinchagov, Ramil Ataulin, Adham Ochilov, Dilshod Mansurov, Magomed Ibragimov, Artur Taymazov singari E.k.chilar olimpiada va Osiyo oʻyinlarida, jahon va Osiyo chempionatlari hamda boshqa nufuzli musobaqalarda gʻolib chiqishgan. Konstantin Mixaylov, Ravil Biktyakov, Tohir Gʻulomov kabi oʻzbekistonlik hakamlar xalqaro E.k. musobaqalarini boshqarishadi. Respublikadagi 715 ta sport maktabi va toʻgarakda 286 murabbiy qoʻl ostida 8780 kishi E.k. bilan shugʻullanadi. Ulardan 4807 nafari sport darajasi va unvoniga ega (2004).
 
== Adabiyot ==
* Galkovskiy A., Kerimov F., Volnaya borba, T., 1987; Kerimov F., Sport kurashi nazariyasi va usuliyati, T., 2001.
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri -->
 
 
 
Erkin kurash - ({{lang-en|Freestyle wrestling}}, {{lang-fr|Lutte libre}}) yakkakurash sport turlaridan biri. Ikki sportchining bir nechta sport usullari orqali bajaradigan harakatlari orqali bahslashiladi. [[Yunon-rum kurashi]]dan farqli o'laroq bu sport turida sportchini oyoqlaridan ushlab usul qo'llash mumkun. Erkin kurash zamonaviy Olimpiada Oʻyinlari start olgan [[1896]]-yildan buyon dasturda boʻlib kelgan.
 
[[Oʻzbekiston]] oʻzi ishtirok etishga muvaffaq boʻlgan 5 ta Yozgi Olimpiada Oʻyinlarida jaʼmi 20 ta medal olgan boʻlsa, shundan 7 tasi (4 ta oltin va uchta kumush) kurashchilari hissasiga toʻgʻri keladi.<ref>[http://www.bbc.co.uk/uzbek/sport/2013/03/130305_cy_wrestler_on_hunger_strike.shtml Очлик амалиёти: ‘Кураш Олимпия дастурида қолсин’]</ref>
 
==Manbalar==
1 954

ta tahrir

Navigatsiya