Matematik model

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Matematik model tizimni matematik izohlash uchun ishlatiluvchi abstrakt model boʻlib, maʼlum bir hodisa va jarayonni matematik formula va bogʻlanishlar orqali tushuntirib beradi. Bu modellarning eng sodda korinishi chiziqli regressiya formulalari bolib, ular y=b0+b1x koʻrinishida namoyon boʻladi.


Matematik model - matematik timsollar, belgilar va hodisalar sinfining taxm. namunasi, bayoni. Obʼyektiv dunyo hodisalarini toʻliq aks ettiradigan M. m. qurish mumkin emas, lekin istalgan aniqlikda toʻgʻri aks ettiradigan M. m. qurish mumkin. M. m. 4 bosqichga boʻlinadi: modelning asosiy obʼyektlarini bogʻlovchi qonunlarni shakllantirish; M. m. olib keladigan matematik masalalarni yechish; modelning nazariyaga mos kelishini aniqlash, modelni tahlil qilish va takomillashtirish. M. m.ning klassik namunalaridan biri suyuqlik harakatini oʻrganishdir. Dastlab, 18-a.da suyuqlik qisilmaydigan bir jinsli, faqat massa va energiya saqlanishi qonuniga boʻysunadigan modda ("ideal qisilmaydigan suyuqlik") deb olingan. Shularga asoslanib qurilgan M. m.da suyuqlik qarakati maxsus differensial tenglamalar bilan ifodalangan. Keyinchalik bu M. m. takomillashtirilib, suyuqlikning qisiluvchanligi, yopishqoqligi, molekulyar tuzilishi, uyurma hosil boʻlishi, issikdik, elektr va b. taʼsirlar hisobiga olingan differensial tenglamalari tuzilgan. M. m. fizika, astronomiya, biol., iqtisodiyot, tibbiyot va b. sohalarda asosiy tadqiqot usuli hisoblanadi.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil