Koshiy

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Koshiy (Al-Koshiy), Gʻiyosiddin Jamshid (taxminan 1430 yil la Samarqandda vafot ettan) — atoqli matematik va astronom. Asli Eronging Koshon shahridan boʻlib, boshlangich matematik maʼlumotni shu yerda olgan na 15-asr boshida Ulugʻbekning taklifi bilan Samarqandga kelgan; bu yerda Qozizoda Rumiy bilan birga Ulugʻbek rasalxonasi va madrasasi qurilishiga rahbarlik qilgan. K. Ulugʻbek qoʻl ostida ishlagan Husayn Birjoniy, Ash Qushchi na b.ning kamolotga yetishishiga katta qissa qoʻshgap. K. astronomiyaga oil "Ziji Hoqoniy dar takmili ziji Elxoniy" ("Elxoniy astronomik jadvalini takomillashtirishda Hoqoniy astronomik jadvalining ahamiyati"), "Sullam us-samo" ("Osmon narvoni"), "Noʻzxat ul-xadoiq" ("Bogʻlar sayri") va mat.ga oil "Risola al-muhitiyya" ("Aylana xaqida risola"), "Risola ul-atvor nal-jayb" ("Vatarlar va sinus haqida risola"), "Miftoh ulhisob" ("Arifmetika kaliti") asarlarini yozgan. K. birinchi boʻlib mat.ga pozitsion asosla oʻnli kasrlarni kiritdi va nazariy asosdagi, ixtiyoriy koʻrsatkichli ildiz chiqarishda qozir "Ruffini — Gorner" usuli leb ataladigan usulni pa "Nyuton binomi"ning koeffiniyentlarini topishda formulaga toʻgri keladigan adlitin usulni qoʻlladi. K. sin G na l (pi) so-nini oʻnlik sistemada 17 xona aniqlik bilan hisobladi. K. Oʻrta asr Sharq mat.sini yuqori bosqichga koʻtarishga katta hissa qoʻshdi.

Al.: Yushke i mch A. P.. Istoriya matematiki peredniye veka. M.. 1961; Magiiye ne kaya G. P.. Ucheniye o chisle na srednevekovom Blijnem i Srednem Vostoke, T.. 1967.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil