Janis Joplin

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Janis Joplin
Janis Joplin 1970.JPG
Joplin 1970-yilda
Tavalludi
Janis Lyn Joplin

19-yanvar 1943-yil
Vafoti 4-oktabr 1970-yil(1970-10-04)
(27 yoshda)
Los Angeles, California, AQSh
Fuqaroligi AQSh
Kasbi
  • Singer
  • musician
Onasi Dorothy Bonita Joplin
Mukofotlari
Sayt janisjoplin.com
Imzo
Janis Joplin Signature.svg

Janis Lin Joplin[1] (talaffuzi: „Djenis Lin Djoplin“, 1943-yil 19-yanvar — 1970-yil 4-oktyabr) amerikalik qoʻshiqchi va musiqachi edi. Oʻz davrining eng muvaffaqiyatli va taniqli ayol rok yulduzlaridan biri, kuchli mezzo-soprano vokallari[2] va „elektr“ sahnada ishtirok etishi bilan mashhur boʻlgan[3] .

Yoshlik[tahrir | manbasini tahrirlash]

Joplin 1960-yilda oʻrta maktabni bitiruvchisi sifatida

Janis Joplin 19-yanvar 1943-yil Texasning Port-Artur shahrida[4] biznes kollejida registrator boʻlgan Doroti Bonita East (1913-1998) va uning turmush oʻrtogʻi Set Word Joplin oilasida tugʻilgan. (1910-1987), Texaco muhandisi. Uning Laura va Michael ismli ikkita ukasi bor edi. Oila Xristian cherkovi (Masihning shogirdlari) mazhabiga tegishli boʻlgan Port Arturning birinchi xristian cherkovida qatnashgan[5].

Uning ota-onasi Janisga boshqa bolalarga qaraganda koʻproq eʼtibor kerakligini his qilishdi[6]. Oʻsmirlik chogʻida Joplin chetlanganlar guruhi bilan doʻstlashdi, ulardan birida blyuz sanʼatkorlari Bessi Smit, Ma Reyni va Lead Belli albomlari bor edi, keyinchalik Joplin qoʻshiqchi boʻlish qaroriga taʼsir qilgan deb hisoblaydi[7]. U Thomas Jefferson oʻrta maktabida doʻstlari bilan blyuz va xalq musiqasini kuylashni boshladi[8][9][10][11]. Oʻrta maktabda u Pro Football Hall of Fame murabbiyi Jimmy Jonhsonning sinfdoshi boʻlgan[12].

Faoliyati[tahrir | manbasini tahrirlash]

U 1963-yil yanvar oyida Texasni tark etdi („Shunchaki qochish uchun“ dedi u, „chunki mening boshim boshqa joyda edi“), doʻsti Chet Helms bilan San-Fransiskoning Shimoliy sohiliga avtostopga borishdi. 1964-yilda San-Fransiskoda Joplin va Jefferson Airplane boʻlajak gitarachisi Jorma Kaukonen bir qator blyuz standartlarini yozib oldilar, Kaukonenning rafiqasi Margaretaning fonda yozuv mashinkasidan foydalangan holda tasvirlangan. Ushbu sessiya yettita trekni oʻz ichiga oldi: „Mashinaning nutqi“, " Koʻngildagi muammo ", „Kanzas-Siti blyuz“, " Tadbirlanish blyuzi ", " Siz tushkunlikka tushganingizda sizni hech kim bilmaydi ", „Dada, dada, dada“ va „Long Black Train Blues“ va Joplin oʻlimidan soʻng uzoq vaqt davomida "The Typewriter Tape " albomi sifatida chiqarilgan.

1970-yil 8-avgustda Associated Press agentligi Smithning yangi qabr toshini oʻrnatish haqidagi xabarni tarqatar ekan, Joplin Kapitoliy teatrida (Port Chester, Nyu-York) chiqish qildi. Aynan oʻsha yerda u birinchi marta musiqachi va doʻsti Bob Noyvirt bilan juda qisqa vaqt oldin yaratgan „Mersedes Benz“ qoʻshigʻini (qisman Michael Makklyur sheʼridan ilhomlangan) ijro etdi[13]. Myra Fridmanning hisobiga koʻra[14], Joplin Kapitoliy teatrida ikkita spektaklni namoyish etdi, birinchisida aktyorlar Geraldine Page va uning eri Rip Torn ishtirok etdi[14]. Koʻrgazmalar oraligʻida, ushbu kontsert maydoniga juda yaqin joylashgan „jin tegirmonida“ Joplin va Neuvirth qoʻshiqning soʻzlarini yozgandilar[14] va u Fridmanning soʻzlariga koʻra, qoʻshiqni ikkinchi shouda ijro etdi[14]. Vaxsenda boʻlganida, „Janis birinchi misra uchun soʻzlarni oʻylab topdi. Men ularni sharikli ruchka bilan bar salfetkalariga yozishga mas’ul edim. U rangli televizor haqida ikkinchi misrani ham oʻylab topdi. Men u erda va u erda soʻzlarni taklif qildim va uchinchi oyatni oʻylab topdim — Rabbiydan bizga shaharda bir kecha va yana bir tur sotib olishini soʻrash haqida.[15]

Taʼsir qilish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Pink Joplin haqida shunday dedi: „U oq tanli ayollar uchun madaniy jihatdan maqbul boʻlmaganida, blyuz musiqasini kuylashdan juda ilhomlantirdi va yuragini ichiga kiyib oldi. Pink juda aqlli va jozibali edi. Men uni filmda oʻynashni juda xohlardim.[16]“ Pink oʻzining „Try This Tour“ dagi ehtiromli chiqishida Joplinni „boshqalar ilhomlantirmaganda meni ilhomlantirgan ayol!“[17] kabi harakterlanadi.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „Kozmic Blues - Janis Joplin's Kozmic Blues“ (en-US). Kozmic Blues. Qaraldi: 7-may 2022-yil.
  2. Bennett, Gloria. Breaking Through: From Rock to Opera, the Basic Technique of Voice. Hal Leonard Corporation, 1994 — 28 bet. ISBN 978-0-7935-7238-0. 10-sentabr 2013-yilda qaraldi. 
  3. Gaar, Gillian G. (February 9, 2000). "Janis Joplin". Britannica.com. Archived from the original on March 24, 2016. https://web.archive.org/web/20160324073936/https://www.britannica.com/biography/Janis-Joplin. Qaraldi: May 8, 2016. 
  4. Echols, Alice. Scars of Sweet Paradise: The Life and Times of Janis Joplin. Henry Holt and Company, 2000. ISBN 978-0-8050-5394-4. 
  5. „The Portal to Texas History“. texashistory.unt.edu (26-dekabr 1954-yil). 22-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-mart 2021-yil.
  6. Jacobson, Laurie. Hollywood Heartbreak: The Tragic and Mysterious Deaths of Hollywood's Most Remarkable Legends. Simon & Schuster, 1984. ISBN 978-0-671-49998-3. 
  7. Amburn, Ellis. Pearl: The Obsessions and Passions of Janis Joplin : A Biography. Time Warner, 1992. ISBN 978-0-446-51640-2. 
  8. „Janis Joplin at 70“. Houston Chronicle (17-yanvar 2013-yil). 6-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2017-yil.
  9. „The Yellow Jacket, Yearbook of Thomas Jefferson High School, 1959“ (en). The Portal to Texas History (1959). 18-may 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-aprel 2020-yil.
  10. Echols. „Scars of Sweet Paradise: The Life and Times of Janis Joplin“. The New York Times (1999). 28-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyun 2018-yil.
  11. Friedman, Myra. Buried Alive: The Biography of Janis Joplin (en). Crown/Archetype, 2011. ISBN 978-0-3077-9052-1. 
  12. „Janis Joplin at 70“. HoustonChronicle.com (17-yanvar 2013-yil). 6-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2017-yil.
  13. Myers, Marc. „The Story Behind Janis Joplin's 'Mercedes Benz'“. Wall Street Journal (7-iyul 2015-yil). Qaraldi: 10-dekabr 2021-yil.
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 Friedman, Myra. Buried Alive: The Biography of Janis Joplin. Crown Publishing Group, 1992. ISBN 978-0-517-58650-1. 
  15. Myers, Marc. „The Story Behind Janis Joplin's 'Mercedes Benz'“. The Wall Street Journal (7-iyul 2015-yil). Qaraldi: 10-dekabr 2021-yil.
  16. Hilburn, Robert. „Her colors don't run“. Los Angeles Times (9-noyabr 2003-yil). Qaraldi: 26-may 2013-yil.
  17. Simpson. „Pink, Birmingham NEC“. The Guardian (22-mart 2004-yil). 16-sentabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-sentabr 2017-yil.