Ivan Sechenov

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Ivan Mixaylovich Sechenov [1829.1(13).8, Rossiya, hozirgi Nijniy-Novgorod viloyati, Tepliy Stan (Sechenovo) qishlogʻi — 1905.2(15).I, Moskva] — rus tabiiyotshunosi, Rossiyada fiziologiya maktabi va psixologiyada tabiiyilmiy yoʻnalish va bosh miya reflekslari toʻgʻrisidagi taʼlimotning asoschisi. Peterburg FA faxriy akad. (1904), muxbir aʼzosi (1869). Moskva universitetining tibbiyot ftini tugatgan (1856). Peterburg xirurgiya akademiyasining fiziologiya kafedrasini boshqargan (1860 yildan), fiziologiya lab. sini tashkil qilgan. Moskva unti fiziologiya kafedrasi privatdotsenti (1889), prof. (1891 yildan). S. gomeostaz orqali oʻz-oʻzini boshqarish haqidagi fikrni ilgari surdi (1861). Bosh miya markazlarining harakat aktivligiga taʼsiri toʻgʻrisida tajriba oʻtkazib, baqa uzunchoq miyasi va koʻrish doʻmboqchalariga osh tuzi bilan taʼsir etilganda oyokdarning reflektor yoʻl bilan harakatlanish reaksiyasi toʻxtab qolishi sabablarini tadqiq etadi va psixik jarayenlarning fiziologik asoslarini ochib beradi (1862). S. darvshshjtl targʻib qilib, uni fiziologiya va psixologiya masalalariga ham tatbiq etdi. 1890 yilda u psixofiziologiya va bilish nazariyasi masalalariga oid muammolarni oʻrgandi.

Manbalar[tahrir]

  • Izbr. filosofskiye i psixologicheskiye proizvedeniya, M., 1947; Izbrannie proizvedeniya, t. 1, M., 1952; Refleksi golovnogo mozga, M.,1952.