Iris Merdoch

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Iris Merdoch
inglizcha: Jean Iris Murdoch
Tavallud sanasi 1919-yil 15-iyul
Tavallud joyi Dublin, Irlandiya bayrogʻi Irlandiya
Vafot sanasi 1999-yil 8-fevral
Vafot joyi Oksford, Buyuk Britaniya bayrogʻi Birlashgan Qirollik
Fuqaroligi Buyuk Britaniya bayrogʻi Birlashgan Qirollik
Faoliyat turi Yozuvchi, filosof
Ijod yillari 1953-yildan boshlab
Asarlari tili Ingliz tili
Mukofotlari Bukker mukofati

Iris Merdoch (inglizcha: Jean Iris Murdoch); 1919-yil 15-iyul, Dublin — 1999-yil 8-fevral, Oksford) — ingliz yozuvchisi va mutafakkiri.[1]

U ingliz-irland oilasida tugʻilgan.Oksford universitetida klassik filologiya (1938-1942), Kembrij universitetida falsafa (1947-1948) fakultetida tahsil olgan.

Shuningdek, u Oksford universitetida falsafadan maʼruza qilgan. 1956-yilda u ingliz adabiyoti professori, yozuvchi, sanʼatshunos Jon Beyliga turmushga chiqdi va u bilan 40 yil yashadi.Biroq, ularning farzandlari yoʻq edi.

Merdok hayoti davomida 26 ta roman yozgan.

Uning adabiyotdagi debyut asari 1954-yilda nashr etilgan „Pod setyu“ romanidir.Uning soʻnggi asari „Jeksonning dilemmasi“ romanidir

Umrining so‘nggi pallalarida yozuvchi Altsgeymer kasalligi bilan kurashadi.Iris Merdoch 1999-yilda qariyalar uyida vafot etgan.

Biografiyalar va xotiralar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Piter J. Konradining 2001-yildagi tarjimai holi uzoq izlanishlar va jurnallar va boshqa maqolalarga ruxsat berilganligi samarasi edi. Bu, shuningdek, Gifford maʼruzalaridagi uchrashuvdan vafotigacha davom etgan sevgi va Merdok bilan doʻstlik mehnatidir . Kitob yaxshi qabul qilindi. Jon Apdayk shunday izoh berdi: „ Adabiy tarjimai hollar haqida shikoyat qilishning hojati yoʻq edi […], agar ularning hammasi yaxshi boʻlsa.“  Matn Merdok haqidagi koʻplab mashhur savollarga javob beradi, masalan, u qanday irland boʻlgan, uning siyosati qanday edi va hokazo. Garchi oʻqimishli faylasuf boʻlmasa-da, Konradining Merdokning mutafakkir sifatida erishgan yutuqlariga qiziqishi tarjimai holida yaqqol koʻrinib turibdi va bundan ham koʻproq. oldingi adabiy tanqidiy asarida Avliyo va rassom: Iris Merdok asarlarini oʻrganish (Macmillan 1986, HarperCollins 2001). U, shuningdek, Going Buddist: Vahima va boʻshliq, Budda va menda Merdok bilan shaxsiy uchrashuvlarini esladi . (Qisqa kitoblar, 2005). Merdok haqidagi Konradining arxivi va Iris Merdokning Oksford kutubxonasi Kingston universitetida saqlanadi.[2]

Merdokning boshqa ambitsiyalarga ega boʻlgan hayoti haqidagi maʼlumotni A.N.Uilson oʻzining 2003-yilda chop etilgan Iris Merdoch as I Knew Uni kitobida bergan . Asar Galen Strouson tomonidan The Guardian nashrida „qisqa vahiy“ deb taʼriflangan va Uilsonning oʻzi tomonidan „anti-biografiya“ deb nomlangan.  Uilsonning ishi ruxsatsiz tarjimai holdir.

Devid Morgan Iris Merdok bilan 1964-yilda, Qirollik sanʼat kollejida talaba boʻlganida tanishgan.  Uning 2010-yilda yozgan "Sevgi va gʻazab bilan: Iris Merdok bilan doʻstlik" nomli memuarida ularning umrboqiy doʻstligi tasvirlangan.

Jon Beyli Iris Merdok bilan hayotining ikkita xotirasini yozgan. Iris: "Memuar " 1998-yilda Buyuk Britaniyada, uning oʻlimidan sal oldin nashr etilgan. 1999-yilda nashr etilgan Amerika nashri " Iris uchun Elegy „ deb nomlangan . “ Iris va uning doʻstlari " nomli davomi 1999 yilda, uning oʻlimidan keyin nashr etilgan. Merdok Richard Eyrning " Iris " (2001) filmida Kate Uinslet va Judi Dench tomonidan tasvirlangan, u Altsgeymer kasalligiga chalingan Baylining xotini haqidagi xotiralariga asoslangan.

2019-yilda o‘zining 100 yilligida Sabrestorm Press nashriyotida nashr etilmagan xotiralar to‘plami Buyuk Britaniyaning Chichester universiteti qoshidagi Iris Merdok tadqiqot markaziga rahbarlik qiluvchi Mayls Lison tomonidan tahrirlangan „Iris Merdok: 100 yillik bayram“ nomli nashr etildi.[3]

Moslashuvlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

BBC Radio 4 2015-yilda uni tanigan odamlarning bir necha xotiralari va romanlarining dramatizatsiyasi bilan „Iris Merdok mavsumi“ni efirga uzatdi.:

  • Iris Merdok: Dream Girl
  • Dengiz, dengiz
  • Kesilgan bosh

2019-yil mart oyida rejissyor Garo Berberian boshchiligidagi Londonning mukofotga sazovor bo‘lgan „Rebel Republic Films“ prodyuserlik kompaniyasi "Italyan qizi" (1964) filmini tanlagani va hozirda kitob asosida ssenariy ishlab chiqayotgani maʼlum bo‘ldi.

Ishlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Romanlar

  • Tarmoq ostida (1954)
  • Sehrgardan parvoz (1956)
  • Qum qasri (1957)
  • Qoʻngʻiroq (1958)
  • Kesilgan bosh (1961)
  • Norasmiy atirgul (1962)
  • Unicorn (1963)
  • Italiyalik qiz (1964)
  • Qizil va yashil (1965)
  • Farishtalar vaqti (1966)
  • Yaxshi va yaxshi (1968)
  • Brunoning orzusi (1969)
  • Juda sharafli magʻlubiyat (1970)
  • Tasodifiy odam (1971)
  • Qora shahzoda (1973)
  • Soʻzli bola (1975)
  • Genri va Kato (1976)
  • Dengiz, dengiz (1978)
  • Rohibalar va askarlar (1980)
  • Faylasufning shogirdi (1983)
  • Yaxshi shogird (1985)
  • Kitob va birodarlik (1987)
  • Sayyoraga xabar (1989)
  • Yashil ritsar (1993)
  • Jeksonning dilemmasi (1995)
  • Maxsus narsa (Qisqa hikoyani qayta nashr etish, 1999; dastlab 1957 yilda nashr etilgan)

Falsafiy asarlar

  • Sartr: Romantik ratsionalist (1953)
  • Yaxshilikning hukmronligi (1970)
  • Olov va quyosh (1977)
  • Metafizika axloq uchun qoʻllanma sifatida (1992)
  • Ekzistensialistlar va mistiklar (1997)

Oʻynaydi

  • Kesilgan bosh (JB Priestly bilan, 1964)
  • Italiyalik qiz (Jeyms Sonders bilan, 1969)
  • Uch oʻq va xizmatkorlar va qor (1973)
  • Xizmatkorlar (1980)
  • Acastos: Ikki platonik dialog (1986)
  • Qora shahzoda (1987)

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%91%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%BA,_%D0%90%D0%B9%D1%80%D0%B8%D1%81
  2. Meyers, Jeffrey. Remembering Iris Murdoch: Letters and Interviews. New York: Palgrave Macmillan, 2013. ISBN 9781137352415. 
  3. Iris Murdoch — A Centenary Celebration www.sabrestormfiction.com, accessed 31 October 2020