Hojimurod

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Hojimurod (18-asr oxiri -1852.23.4) — Kavkaz xalqlarining podsho Rossiyasiga qarshi koʻtargan myalliy ozodlik harakati rahbarla-ridan biri, Shomilning noibi.

Avar xonlariga yaqin xonadonda tugʻilgan va tarbiyalangan. Imom Hamzatbekka qarshi chorizm tomonidan uyushtirilgan suiqasdda faol qatnashgan (1834). Hamzatbekning oʻlimidan soʻng , chor Rossiyasining ishonchli odami Ahmadxon Mextulin bilan bir-galikda Avar xonligini boshqargan. A. Mextulin yuborib turgan maʼlumot-larga asosan, H. maxfiy ravishda Shomil bilan aloqa bogʻlaganlikda ayb-langan va rus maʼmurlari tomonidan qamoqqa olingan (1836). U qamoqsan qochib, Selmes ovuliga oʻrnashgan. Togʻliklarning ozodlik kurashi (qarangKavkaz urushlari)gya qoʻshilib, shomilning eng yaqin safdoshlari va noiblaridan biriga aylangan. jasur va qatʼiyatli shaxs sifatida podsho qoʻshinlariga qarshi koʻplab janglarda qatnashib, shuhrat qozongan va partizan urushida oʻzining butun harbiy qobiliyatini namo-yish qilgan. Imomlik ichidagi baʼzi tartiblar, ruslarga qarshi urush taktikasi va strategiyasi masalalaridagi ixtiloflar, shuningdek, H. xarakterida mavjud takabburlik va manmanlik natijasida u bilan shomil oʻrtasidagi munosabatlar buzilgan. 1851 yil 23 noyabrda H. ruslar tomoniga oʻtgan, biroq 1852 yil aprel da ulardan qochib, toqqa ketgan va Nuxa shahridagi otishmalar paytida oʻldirilgan. H.ning fojiali oʻlimi rus yozuvchisi L. N. Tolstoynmnt "Hojimurod" (1896—1904) qissasida oʻz aksini topgan.

LL.Degayev V.V., Imom Shamil: prorok, vlastitel, voin, M., 2001; Kaziyev Sh., Imam Shamil, M., 2001.